De Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling, waar ik jaren werkte als adjunct-hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu, vroeg me om een column voor te dragen tijdens haar zomercongres in Delft. De opdracht: reflecteer op het door hoogleraar Co Verdaas aangekondigde plan voor een nieuwe planningsdoctrine, zodat we Nederland van het slot krijgen. Het resultaat vind je hieronder.
Technologie in de gebouwde omgeving is hartstikke hip. Maar levert het ook echt iets op? Tom van Arman analyseerde de rol van digitalisering bij het intelligent maken van de tien genomineerde projecten van de Amsterdamse Architectuurprijs 2026. Ik schreef daar een column over, en droeg die op de feestavond voor.
Wie hier kent het huis van de toekomst?
Voor wie het niet kent: het huis van de toekomst was een project van futuroloog Chriet Titulaer. Het huis, opgeleverd in 1989, wilde laten zien welke zegeningen technologie kon opleveren als het in een huis, kantoor of ander gebouw werd toegepast. Chriet Titulaer had daarbij een mooi doel: meer werk laten doen via technologie, dacht hij, betekent meer vrije tijd voor de mensheid.
Het huis van de toekomst mocht maximaal zeven jaar blijven staan. Daarna moesten de door hem verzamelde technologieën zichzelf bewezen hebben en gemeengoed zijn. Oftewel: het huis van de toekomst moest na zeven jaar het huis van nu zijn.
Chriet, als altijd zijn tijd ver vooruit, bundelde onder meer zuigrobots die vloeren konden schoonmaken, inbouwapparatuur die je via een computernetwerk op afstand kon besturen, obscure kastjes die via stemcommando’s opdrachten voor je konden uitvoeren, en schermen voor het zelf maken van elektriciteit.
Roomba. Google Nest. Amazon Alexa. Zonnepanelen.
10 uit 10 voor Chriet.
===
Nouja. 9 uit 10 dan. Want in één ding zat hij verkeerd, namelijk dat we door de inzet van technologie meer vrije tijd zouden krijgen. Ja, natuurlijk is het fijn dat we geen dagen meer kwijt zijn aan stofzuigen, de vaat doen, kleding wassen en open haarden aansteken.
Maar net als dat de industriële revolutie op de werkvloer ervoor zorgde dat we gewoon ander werk gingen doen, zorgt de technologische revolutie in onze gebouwen ervoor dat we andere huishoudelijke taken oppakken. Avonden lang struinen we Bol.com en Marktplaats af om slimme gadgets te kopen, kijken we op het verslaafde af beelden uit van onze slimme deurbel, verliezen we uren en uren aan de configuratie-app van onze zonnepanelen, en doomscrollen we onszelf een depressie aan op onze zogenaamde smartphones.
Intelligente technologie is dus geen zaligmakende oplossing.
Sorry Chriet.
===
Gelukkig is die opvatting ook terug te vinden in de tien genomineerde projecten voor de Amsterdamse Architectuurprijs van dit jaar. Technologie, zo zag mijn collega Tom van Arman bij een bezoek aan alle gebouwen, speelt daarin eerder een achteraf ingelaste bijrol met onbedoelde schaduwkanten, dan een cruciale sleutelrol om de gebouwen intelligent te maken.
Laten we eerst kijken naar wat de genomineerde projecten wél intelligent maakt. Intelligentie, die vind je terug in prefab materialen voor snellere bouw. Plantenbakken voor waterretentie. Daken als moestuinen. Ingebouwde circulaire afvalstromen. Gemeenschapsvorming via collectieve ruimtes. Kangoeroehuizen voor multigenerationele woningen. Lege parkeerplaatsen die omgekat zijn naar appartementen voor jongeren. Kindvriendelijke architectuur, inclusief glijbanen. En schoollokalen die zich aanpassen aan wat leerlingen nodig hebben.
Intelligentie in architectuur, zo lijkt de rode draad van de tien projecten, is vooral het resultaat van de op elkaar afgestelde combinatie van ruimtelijke ordening, ecologische systemen, collectieve leefomgevingen, oog voor de gebruiker, en pas daarna – heel subtiel, vaak zelfs onzichtbaar verwerkt – technologie.
===
Sterker nog: als er al ‘harde’, zichtbare technologie wordt toegepast, dan leidt dat eerder tot achteruitgang dan vooruitgang. Want wie zet er nou een even slimme als lelijke beveiligingscamera pontificaal op een sprookjesachtig gebouw in een dierentuin? Wat doet het met je vertrouwen als een schoolgebouw tjokvol anonieme en non-descripte camera’s zit? En snapt dan niemand dat het leven in de stad al anoniem genoeg is, en dat een digitaal pakket-distributiepunt in een woongebouw voor nóg minder menselijk contact zorgt?
Soms lijkt de toepassing van complexe, intelligente technologie daarom vooral een manier om op een simpele, domme manier een niet voorzien probleem op te lossen.
En dan heb ik het nog niet eens over de vele onzichtbare keerzijden van technologie. De milieu-impact van de dataverwerking. De inbreuk op privacy. De gevaren van hacks. De afhankelijkheid van big tech. En het verlies van menselijke kennis en kunde door taken uit te besteden aan machines.
===
Het meest in het oog springend zijn wel de vele, vele camera’s die mijn collega Tom tegenkwam. Als strooigoed lijken zij in en rondom de tien gebouwen geland te zijn.
En dat is niet zonder consequenties. Camera’s verzamelen onbekende data, die in handen komen van onbekende eigenaren, voor onbekende doeleinden, met onbekende gevolgen. En waarom die camera’s daar hangen? Ook dat is vaak onbekend.
===
Misschien is het daarom voor mensen die de Amsterdamse Architectuurprijs 2027 ambiëren, wel een mooie opgave om altijd Chriet Titulaers huis van de toekomst in gedachten te houden. Niet als ambitie, maar als geheugensteun om juist zo min mogelijk ‘intelligente’ technologie in te bouwen. Dat technologie geen must of streven is, maar de laatste oplossing als andere toepassingen tekortschieten.
Mijn pleidooi is daarom dit: heb het hier als vakwereld over. Stel jezelf en elkaar de vraag: hoe zorg je ervoor dat gebouwen resistent zijn voor het opportunisme en de verleidingstechnieken van technologie? Hoe kun je aan de voorkant de problemen voorkomen, die anders aan de achterkant alsnog digitaal bestreden worden?
Want echte intelligentie, die volgt niet uit slimme technologie. Echte intelligentie, die ontstaat door mensen, voor mensen.
Een jaarlijks terugkerend feest: een column voordragen bij de Groene Conferentie van het Rotterdams Milieu Centrum. Begin december was het weer zover, ditmaal in Oase Rotterdam, met luchtkwaliteit als thema. Om mijn (hernieuwde) fascinatie voor live columns te voeden, schreef ik ter plekke een reflectie op alles wat er gezegd en gedaan werd. Het resultaat: een negenkoppig actieplan waar iedereen direct mee aan de slag kon om de lucht in Rotterdam schoner te maken. Kap bijvoorbeeld eens wat vaker een boom.
Het nieuwe journalistieke onderzoeksplatform Momus hield begin december een lanceringsavond in Utrecht. Ik was uitgenodigd om als columnist aanwezig te zijn en de avond af te sluiten met een reflectie. Hieronder vind je het resultaat.
Dat was geinig: begin juli vertelde ik bij kennisplatform Future Society Lab ‘iets’ over waarom we kritisch moeten zijn op het gebruik van AI. Dat verliep even hoopgevend als desillusionerend.
Dat zit als volgt. Bij het Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities zien wij (net als de rest van de wat meer tech-kritische wereld) iedereen maar zo veel en zo hard mogelijk experimenteren met AI. Terwijl het vaak gewoon saai is. Of slecht. En meestal allebei. En dus vroeg Future Society Lab-aanjager Harmen van Sprang me om daar iets over te komen vertellen. Leuk, beetje prikken, beetje stangen, borrelnoten achteraf, prima.
Dus collega’s Jiska Engelbert, Arthur De Jaeger en Mirte van der Sangen en ik inventariseerden waar we meer kritische reflectie nodig vinden. En dat leverde vijf punten op. Niet dat we tegen AI (of technologie) zijn. Verre van. Maar je kunt er ook in doorslaan. En dat doen we momenteel absoluut.
Dus daar stond ik, voor een man of veertig, op de honderdmiljoenste verdieping van de Milleniumtoren tegenover CS. Leuk, rellen. Maar nerveus ook, want ik had dit verhaal nog nooit eerder verteld. Ik had bovendien geen idee hoe dit zou vallen bij mensen die bij onderwijsinstellingen, overheden en andere publieke organisaties juist met die vermaledijde AI experimenteren.
Hoopgevend was het zeker. Iedereen knikte druk mee, stemde er mee in, en stemde vragen die vooral doorbouwden op onze kritiekpunten.
Om vervolgens vol desillusie te zien dat bij het volgende programmaonderdeel, ‘verzin de ideale AI-companion voor je werk’, iedereen insane enthousiast en zonder morele remmingen aan de slag ging. Het goede antwoord was natuurlijk ‘geen’ of ‘de AI-companion die dood is’, maar nee, iedereen ging gelijk spijkers zoeken voor deze hamer.
Oh well. Het is een begin. En meerdere bezoekers vertelden achteraf dat een handvol jaren terug de ontvangst veel kritischer was geweest, dus we gaan in Echternachse processie de goede kant op. Hoop ik. En leuk was het zeker!
School for the City, het initiatief voor onderzoek en onderwijs naar de stad, organiseerde begin 2024 in samenwerking met onderzoeksplatform One Planet Port drie avonden over de toekomst van de Rotterdamse haven. Ik was alle avonden aanwezig om af te sluiten met een ter plekke geschreven column. Het resultaat: een nieuwsbericht over ’s wereld eerste klimaatdode, het hertelde sprookje van de grote boze haven, en een gastcolumn van de haven zelf.
“Het leven is een eeuwige strijd tussen Eros en Thanatos, de driften die ons willen laten leven en alles kapot willen maken.”
Ik mocht het jaar traditiegetrouw afsluiten als columnist bij het Rotterdams Milieucentrum. En met een weekendcursus van Paul Moyaert achter de rug over de doodsdriften van Freud, dacht ik: doe eens gek, ik schrijf een column over hoe het milieucentrum zich kan wapenen tegen de maalstroom van het bestaan.
Het resultaat zie je hieronder in woord én beeld!
Inge Janse / woensdag 20 december 2023
Lieve, lieve mensen.
Ik heb een vraag aan u. Geen makkelijke vraag. Maar wel één die het verschil kan maken tussen leven en dood. De komende 20 jaar van het Rotterdams Milieucentrum liggen in uw handen.
Gun me vijf minuten van uw tijd om uit te leggen wat ik bedoel – en hoe u kunt helpen.
Ik kom net terug van een filosofiecursus over het denken van Sigmund Freud. U weet wel, de man die ons vertelde dat wij als slaven achter onze eigen lusten aan lopen.
Maar Freud kwam later in zijn leven tot nieuwe inzichten. Het gaat helemaal niet om die lustbevrediging. Wat ons echt voortstuwt is Thanatos, onze drift om dood te gaan. De dood is namelijk waar we vandaan komen, en daardoor het uitgangspunt dat de minste energie kost.
Die doodsdrift realiseren we volgens Freud door agressie. Enerzijds is agressie noodzakelijk om onszelf en dat waar we van houden te beschermen.
Maar agressie staat niet ten dienste aan het leven. Het is een kracht op zich die enkel zichzelf dient. Schuur je de dunne laag beschavingsvernis van ons leven, dan slaan we alles kort en klein.
===
Gelukkig is er hoop! Want ook Freud schrok van zijn eigen conclusies. En dus ging hij op zoek naar het tegenwicht voor onze zoektocht naar dood & verderf.
Hij kwam daarvoor uit bij Eros, de liefde, het leven. Eros is bijvoorbeeld de drift achter onze voortplanting. Want, zegt Freud: hoe meer leven we maken, en hoe complexer we dat leven in elkaar zetten, des te meer moeite moeten agressie en de dood doen om het weer af te breken.
Het leven is daarom een eeuwige strijd tussen Eros en Thanatos, de driften die ons willen laten leven en alles kapot willen maken.
===
Wat me brengt bij het Rotterdams Milieucentrum. Dat is zonder twijfel Eros, de levenscheppende en liefhebbende kracht. Al 20 jaar lang zorgen Emile en consorten voor een eindeloze groei van het leven in Rotterdam. De bloemen en de bijtjes op de Dakakker. Waardering voor de stad via groene vogels en pluimen. Ze laten kinderen opleven via educatie, brengen via isolatie het leven terug in tochtige woningen, en bestrijden de hittedood door bomen te planten. Kort en goed, zonder het milieucentrum was de dood allang ingetreden in Rotterdam.
Maar hoe zorgen we ervoor dat het Milieucentrum ook de komende twintig jaar niet ten onder gaat aan de constante agressie van Thanatos, de doodsdrift? Het is namelijk nogal een veelkoppig monster. Neem een politieke bezuiniging die het werk van milieucoaches onmogelijk maakt. Of zijn het ambtenaren, die liever voor een veilig extern bureau kiezen dan voor inhuur van het Milieucentrum.
Het is ook altijd wat.
Die doodsdrift maakt volgens Freud vooral kans als je in de chaos van het bestaan je houvast kwijtraakt. Het leven is een maalstroom van prikkels die te veel en te snel op je afkomen. Wie zich daardoor laat meesleuren, verliest zichzelf, wordt gek, desintegreert.
Dat houvast kan van alles zijn. Voor de een is dat het schilderen van groene vogels, voor de ander het minutieus bijhouden van een dakakker, de derde moet elke week minimaal een kilometer tochtstrips installeren, en een vierde schrijft jaar in jaar uit columns.
Wil het Rotterdams Milieucentrum daarom ook de komende 20 jaar overeind blijven, dan heeft ze ankers nodig. Véél ankers.
Mijn vraag aan u, lieve bezoekers vanavond, is daarom deze: wat is volgens ú het anker waar Emile, Mohamed, Wouter en Marijke zich de komende jaren aan kunnen vasthouden?
Bent u erover uit? Deel dan uw idee, hoe triviaal, abstract of onuitvoerbaar dan ook, met hen. Spreek ze aan bij de borrel, stuur ze morgen een e-mail, schrijf ze mij part een brief. Want bedenk: uw idee kan het verschil tussen het leven en de dood van Rotterdam maken.
Een Nederland waarin de brede welvaart weer op één staat. Dat was de kern van mijn column tijdens het 20-jarig jubileum van de Master City Developer, de opleiding voor gebiedsontwikkelaars. Tijdens dit jubileum stond brede welvaart centraal. Ik analyseerde daarom de partijprogramma’s van NSC, PVV, BBB en VVD en schreef een korte lobbybrief aan de lijsttrekkers van deze partijen. “Red ons van onszelf. Verplicht ons tot actie.”
Bekijk de hele terugblik op het jubileum op Gebiedsontwikkeling.nu
Ik ben hier om jullie te helpen. Want jullie hebben hulp nodig.
Vandaag praten jullie over brede welvaart in gebiedsontwikkeling. Maar daar ging het gisteren ergens in Nederland ongetwijfeld ook over. Vorige week: idem dito. Eerder dit jaar, menigmaal. En daarvoor. En dáár voor. Al in 2014 viel de letterlijke term ‘brede welvaart’ op Gebiedsontwikkeling.nu, tien jaar eerder werd het fundamentele concept people, planet, profit gemunt.
Anders gezegd: nog 2 weken, en dan hebben jullie het er 20 jaar over.
Maar waarom? Als jullie het er al zo lang zo roerend over eens zijn dat brede welvaart su-per belangrijk is, waarom moeten we het er dan nog over hebben?
Aan jullie kennis erover ligt het niet. Echt alles is al gezegd over hoe je brede welvaart een plek geeft in gebiedsontwikkeling. Jullie weten exact waar dat wel en niet lukt. Jullie definiëerden welke trucs daarbij kunnen helpen. Jullie berekenden hoe je de kosten en baten ervan vaststelt. En jullie postuleerden waarom je überhaupt aan brede welvaart in gebiedsontwikkeling zou willen werken.
Maar blijkbaar lukt het nog niet, anders hadden jullie het er vandaag niet over.
Daarom bied ik dus mijn hulp aan.
Er is namelijk momentum om meters te maken met brede welvaart: het nieuwe kabinet! En wie de verkiezingsprogramma’s goed leest, ziet dat er veel mogelijk is met de combinatie van PVV, VVD, NSC en BBB.
Ik heb daarom de vrijheid genomen om namens u allen een korte lobbybrief naar de nieuwe regering te schrijven. Voor amendementen is ruimte in de pauze.
Komt-ie.
===
Geachte heer Wilders, mevrouw Yeşilgöz, heer Omtzigt en mevrouw Van der Plas,
Beste Geert, Dilan, Pieter en Caroline,
Wij, de Master City Developers van Nederland, hebben de afgelopen twintig jaar nagedacht over een plan dat naadloos aansluit bij uw collectieve doel om de brede welvaart in Nederland te vergroten.
Wij merken alleen dat het bij ons nog te vaak bij nadenken blijft. Da’s ook niet gek. Er is geen tractor die voor brede welvaart het Malieveld bezet, geen activist die zich aan de A12 vastlijmt tegen smalle welvaart, geen complotdenker die met een brandende pop door de straten van gebiedsontwikkelaars loopt. Wij als maatschappij vinden welvaart blijkbaar niet zo belangrijk.
We smeken u daarom: verplicht ons om nu écht werk te maken van brede welvaart.
Aan u zal het niet liggen. Uw programma’s staan vol ambities.
Heer Omtzigt, u schrijft in uw programma: “Werkenden, werkgevers en ondernemers zouden zich moeten verbinden aan de ‘brede welvaart’ van onze samenleving op de lange termijn met waardering voor kennis en vakmanschap. Het is hoog tijd om het ‘Rijnlands model’ opnieuw te ontdekken en vorm te geven, waarin de markt dienstbaar is aan de mens – en niet andersom.”
Het moet gezegd: daar vraagt u wel iets van ons. Vooral onze afdeling van architecten heeft er een tamelijk diepgewortelde expertise van gemaakt om de zo gehate gebruiker dienstbaar te stellen aan onze zogeheten samengestelde typologieën, innovatieve concepten en diffuse rooilijnen. Maar, om uw coalitiegenoot Wilders vrij te citeren: willen jullie meer of minder architecten? Dan gaan we dat regelen.
Mevrouw Van der Plas, ook u streeft – en wij citeren – “naar wat men dan noemt een brede welvaart. Een rechtvaardige samenleving, een gezonde economie, met loon naar werken.” De nadruk ligt bij u op goede bereikbaarheid van elke regio in Nederland. Want: “Bereikbaarheid is een noodzaak en voorwaarde voor economie en brede welvaart.”
Koren op onze molen. Wij zetten ons namelijk in voor elke modaliteit: de door emeritus hoogleraar Friso de Zeeuw gehate stadskabouters en transitieprofeten bouwen mobiliteitshubs, ov-knooppunten en deelvervoerplatformen alsof het niets is, terwijl die even fel gehate neoliberale bouwers in het groen met liefde overal nieuw asfalt storten.
Mevrouw Yeşilgöz, het viel ons op dat de term ‘brede welvaart’ in uw plannen slechts eenmaal valt, en dan als iets dat er al is, en niet dat er nog moet komen. “Voor onze concurrentiekracht, ons toekomstig verdienvermogen maar bovenal voor het behoud van onze brede welvaart zijn de kansen van technologische innovatie cruciaal.”
Uw wensdenken siert u, daar herkennen we onszelf goed in. Het lukte ons de afgelopen tien jaar ook prima om eindeloos over iets te praten zonder iets te doen, dus tien jaar net doen alsof het er al is moet ook wel lukken.
Heer Wilders, het doet ons deugt dat ook u – zij het in omfloerste termen – het beste voor heeft met de brede welvaart in Nederland. Want u schrijft: “Het is absurd dat de Nederlandse politiek het welzijn van asielzoekers en andere immigranten steeds belangrijker heeft gevonden dan het welzijn en de welvaart van Nederlanders.”
Ook dat lijkt ons geen probleem. We laten voortaan gewoon alle opvanglocaties voor asielzoekers ontwikkelen door architecten. Als er iets geen aanzuigende werking heeft of bijdraagt aan het welzijn, dan is dat het wel.
Geachte heer Wilders, mevrouw Yeşilgöz, heer Omtzigt en mevrouw Van der Plas, beste Geert, Dilan, Pieter en Caroline,
Wij, de Master City Developers van Nederland, wensen u veel succes met het vullen van uw ideologische ijskast en het winnen van het wereldkampioen schaduwspringen om te komen tot een werkbaar coalitieakkoord. Onthoud daarbij: idealen zijn goed, maar macht is beter.
We hopen op korte termijn met u verder te praten over de vele eisen en plichten waar wij vanaf Wilders-1 onder vallen. Red ons van onszelf. Verplicht ons tot actie. Want alleen zo ontwikkelen we een Nederland waar brede welvaart weer op 1 staat.
Al zes keer mocht ik als columnist mijn opwachting maken tijdens de Groeneconferentie van Milieucentrum Rotterdam. Normaal is het vooral take no prisoners, maar ditmaal is het vooral lofzang en hosanna. En terecht!
Lieve, lieve, lieve bezoekers van de Groeneconferentie,
Ik kom vandaag in vrede. Geen tirade richting de discutabele woningbouwplannen van wethouder Chantal Zeegers, geen vitriool voor incapabele gemeenteraadsleden die hun gekke proefballonnen direct ter aarde zien storten, geen roast van andere mindere goden die – bedoeld of onbedoeld – hun eigen of andermans ruiten ingooien met hun tot massa verworden domheid.
Nee. Niets van dat alles.
Ik kom in vrede. Ik kom met een lofzang. En die lofzang is bedoeld voor het Rotterdams Milieucentrum.
Het was in 2015 dat de even geniale als onnavolgbare voorman Emile van Rinsum (hij is trouwens bijna 10 jaar in dienst als directeur, ik verwacht een prachtige 2023-editie van deze conferentie, waarin we allen verkleed als Emile langskomen!) me voor het eerst een e-mail stuurde. Toen al met die gekke, grote, groene, onderstreepte H waar hij zijn aanhef ‘Ha Inge!’ traditiegetrouw mee begint, alsof zijn e-mails verluchtigde pagina’s zijn uit de verloren Keizerlijke Bibliotheek van Constantinopel.
Oorspronkelijk was ik gewoon de jongen die hun teksten redigeerde. Maar op maandag 20 oktober 2017 kwam eindelijk het hoge woord eruit: “Ik zoek iemand die met een frisse blik en wellicht een lichte verbazing een column kan uitspreken”, zo richtte Emile het woord tot mij. En, ook niet onbelangrijk: “Ik heb een budget(je) beschikbaar.”
En sindsdien, om met Maarten Luther te spreken, sta ik hier, ik kan niet anders.
Vanavond is het de zesde keer dat ik op uitnodiging van deze licht anarchistische club iets mag zeggen op haar jaarlijkse conferentie. Voorheen deed ik dat altijd over het onderwerp, en dan specifiek het categorische falen van mensen in het algemeen en de politiek in het bijzonder om daar slim mee om te gaan. Onhaalbare klimaatplannen van lokale politieke partijen, stupide campagnes voor de waterschapsverkiezingen, een totaal gebrek aan bomen, en een chronisch tekort aan groen in de stad.
Maar dit jaar niet. Dit jaar wil ik juist heel expliciet mijn waardering uitspreken voor het Rotterdams Milieucentrum.
Dat komt ten eerste door het thema van dit jaar: winterklaar.
Want terwijl de Nederlandse overheid totaal overvallen is door de hoge energieprijzen en de schrijnende energiearmoede, zetten Emile en consorten zich al sinds mensenheugenis in voor dé oplossing voor dat euvel: het energiezuiniger maken van woningen. Mijn favoriet is daarbij natuurlijk het al jarenlang lopende traject voor het opleiden van milieucoaches, die vervolgens in hun eigen wijk hun buren en bekenden aansporen om tochtstrips, ledlampen en radiatorfolie te plaatsen – inclusief koffer om die spullen uit te delen. En dan heb ik het nog niet eens gehad over die tamelijk hallucinante video’s van de OpZuinig-energiecoach die langskomt om huizen te isoleren. De gemiddelde aflevering van Eigen huis en tuin, maar dan met 100 keer minder budget, is er niets bij.
Maar Emile, samen met adviseurs Mohamed Hacene en Wouter Bauman, plus communicatieoloog Marijke ten Caat, is wel vaker zijn tijd ver vooruit. Zo zetten zij zich al jaren met woord en daad in voor de verkoelende werking van bomen, slimme daken die water opslaan, dakakkers vol hoogbouwgroenten, stadsparken als onmisbare longen, het belang van groen onderwijs voor basisscholieren, en de gotspe van onze acceptatie van de slechte luchtkwaliteit in Rotterdam.
Al die thema’s, keer op keer, blijken een paar jaar later van profetische waarde. Ik bedoel, als zelfs de VVD, godbetert, zich inzet voor meer groen, minder auto’s en betere huisisolatie, dan weet je toch dat je altijd al gelijk had?
Ik pleit daarom vanavond niet traditiegetrouw voor een nieuwe regeling, wet, maatregel of actie, maar ben vooral enorm benieuwd wat de nieuwe thema’s zijn die Emile en consorten agenderen. Want waar futurologen, trendwatchers, modeduiders en andere toekomstalchemisten er notoir naast zitten, hebben Emile, Mohamed, Wouter en Marijke een schier foutloze score.
De activist in mij hoopt op geniale thema’s als ‘straatstenen die scooters met een geel nummerbord op een fietspad metershoog de lucht in katapulteren’ of ‘Wethouder Chantal Zeegers die bij elk nieuw bouwproject exact hetzelfde aantal kubieke meters aan bomen moet toevoegen in de binnentuin van het Stadhuis’. Dat lijken mij trends die anno 2026 gemeengoed zouden moeten zijn.
Maar goed. Laat ik mij hier niet aan wagen, want het Rotterdams Milieucentrum is als Nostradamus: uniek in zijn soort, met inzichten die je initieel niet snapt, maar in retrospectief altijd waar bleken te zijn – ook al kost het soms een millennium of twee. Spits daarom uw oren als u Emile, Mohamed, Wouter of Marijke vanavond iets hoort zeggen. Let vooral op als u niet helemaal snapt wat zij bedoelen. Juist dan is de kans levensgroot dat het binnen nu en tien jaar zelfs in het partijprogramma van de VVD staat. Om een andere grote denker aan te halen: je snapt het pas als je het begrijpt.
Ik wens u profetisch veel luisterplezier vanavond.