Tag: Rotterdam

Rotterdams Milieucentrum - groene conferentie 2021

Pleidooi voor een Rotterdamse Boombond

Rotterdams Milieucentrum - groene conferentie 2021In mijn nieuwjaarscolumn 2021 voor het Rotterdams Milieucentrum pleit ik voor een Boombond: een boom voor iedere Rotterdam, van je wieg tot je graf. “Aan de vruchten kent men de boom, en dus kennen we hopelijk over een paar jaar aan de bomen ook de stad. Met dank aan de Boombond.”

De Rotterdamse Boombond

[tekst gaat verder onder de video; start column op 2.30]

Schoonheid. Schaduw. Vogels. Verkoeling. Koolstofconsumptie. Klimaatbeheersing. Waterbuffer. Windbreker.

Dat en meer. Dat bieden bomen!

Nogal wiedes dat er steeds meer initiatieven zijn om bomen te planten. Véél initiatieven. Plan Boom. Cool Down City. Meer Bomen Nu. Trees For All. Bovendien heeft de stad Rotterdam grote ambities voor het vergroenen van de buitenruimte.

Maar wie denkt door de bomen het Rotterdamse bos niet meer te zien, komt bedrogen uit. De benodigde grond voor bomen is heilig. We hebben die grond namelijk óók nodig voor parkeerplaatsen, zonnepanelen, bekabeling, windmolens, riolering, winkels, geothermie, fietspaden, waterreservoirs, uitlaatvelden, asfalt, kantoorkolossen en reclamemasten.

Oja, en dan willen we ook nog tienduizenden woningen bouwen.

In de grote rekensom die nodig is om dat alles een plek te geven, worden bomen snel uit de vergelijking weggestreept. Want wie heeft nú een boom nodig? Niemand. En dus komen bomen in de categorie die het stiefkind van elke gebiedsontwikkeling is: belangrijk, maar niet urgent – en dus ten dode opgeschreven.

Willen bomen een kans maken in de complexe algebra van de stedelijke ontwikkeling, dan moeten zij stoppen anoniem, onpersoonlijk en inwisselbaar te zijn. Bomen moeten er niet alleen vóór mensen zijn, maar ook ván mensen zijn.

Daarom pleit ik vandaag voor een gloednieuwe regeling in Rotterdam: de Boombond.

Dat zit zo.

Elke inwoner, van baby tot bejaarde, van ras-Rotterdammer tot exotische import, wordt na inschrijving in de stad automatisch de geestelijk vader of moeder van een boom.

Word je hier geboren of verhuis je de stad in, dan overhandigt de gemeente je het eigendomscertificaat voor de boom in kwestie, liefst binnen je eigen postcode. Je kunt vervolgens twee dingen doen: of tegen betaling de boom laten onderhouden (vergelijkbaar met de afvalstoffenheffing, inclusief kwijtschelding voor lagere inkomens), of dat zelf doen.

Om de Boombond zo sterk mogelijk te maken, mag je de eik, es of iep zelf een naam geven. Verder krijg je te horen op welke dag ie geplant is, zodat jij elk jaar op bijvoorbeeld 29 oktober, verkleed als eikel, de lieve zaailing een extra scheut pokon en een lekkere snoeibeurt kunt geven, plus dat je een lekkere kastanjetaart voor je buren bakt. Het is tenslotte een feestdag, nietwaar?

Administratief is de Woonbond simpel te realiseren. Zo beschikt Rotterdam over meer bomen dan inwoners dus de potentie is er. Rotterdam heeft bovendien een prachtig registratiesysteem waar al 150 duizend bomen in vermeld staan. Veld ‘eigenaar’ erbij, koppeling naar de gemeentelijke basisadministratie, en de mens-boom-relatie is een feit. En zijn er te weinig bomen? Dan kan de gemeente niet anders dan nieuwe bomen aanplanten.

Ja, ik weet het: tussen boom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. Nóg meer kosten? Ach, lieve mensen. Wie een nieuwbouwwoning koopt, wordt zonder uitzondering gevraagd om een parkeerplaats à 30 duizend euro af te nemen, ook al heb je helemaal geen auto. Wat zijn dan een paar tientjes per jaar voor je hoogstpersoonlijke boom, van wiens voordelen jij verder helemaal gratis mag profiteren? En de bijbehorende bureaucratie? Sinds de toeslagenaffaire weten we dat de overheid als geen ander in staat is om complexe systemen op – en burgers af te tuigen, dus zo’n Boombond is slechts gekafka in de marge.

In ruil voor dat eigenaarschap verplicht de gemeente zich bovendien om jou te betrekken bij alle ontwikkelingen die jouw chlorofiele kind aangaan. Moet je boom verplaatst worden vanwege werkzaamheden? Gaat je boom minder zon ontvangen door een megalomaan naburig hoogbouwproject? Of – God verhoede! – is je boom overleden na een gruwelijk geweldsincident van bouwvakkers, projectontwikkelaars, onderhoudsvrije-achtertuinen-fetisjisten en andere natuurlijke vijanden van de boom? Dan komt de bomenrecherche je informeren (“Meneer Janse, we hebben slecht nieuws. Mogen we even binnenkomen om daar een boompje over op te zetten?”). Ook wordt er een item aan het leed gewijd in het vaste bomenblok van Opsporing Verzocht (“De politie is op zoek naar een witte man van middelbare leeftijd met een zwart-oranje kettingzaag en een uniform van de afdeling ‘Stadsontwikkeling gemeente Rotterdam’”) en krijgen delinquenten een levenslang verbod op de aankoop en het gebruik van hout en/of bladeren.

En niet alleen je leven wordt leuker met de Boombond; zelfs je dood gaat erop vooruit. Overlijd jij eerder dan je boom? Dan wordt deze voorzien wordt van een naamplaat van jou, de meest recente vader of moeder van de boom in kwestie, voordat ie naar zijn nieuwe baasje gaat. En gaat je boom eerder dood dan jij? Dan kun jij nog één keer profiteren van zijn vruchten: je zaagt er alvast planken van voor je doodskist, je hakt de boom in stukjes voor brandstof in het crematorium, of – voor de minder morbide eigenaren – je laat er een leuk wiegje van timmeren voor een toekomstige eigenaar van de nieuwe boom die jou wél overleeft.

Aan de vruchten kent men de boom, en dus kennen we hopelijk over een paar jaar aan de bomen ook de stad. Met dank aan de Boombond.

draad-202006-column

Column politieke talkshow Draad: Een porseleinkast vol plannen

draad-202006-columnVoor de juni-editie van de Rotterdamse politieke talkshow Draad mocht ik een column voordragen. Ik koos ervoor om iets te vertellen over mijn droom dat lokale politieke partijen stoppen met proberen een wereld te redden die er niet meer is, en zich richten op de wereld die is en komt. “Plannen zijn ijdelheid, illusies dat de werkelijkheid rekening met je houdt. Maar de werkelijkheid geeft niets om jouw ideologie. De werkelijkheid is een blind monster dat door de porseleinkast van je plannen dendert.”

Meer lezen

Jan Rotmans

Jan Rotmans: “We hebben crisissen nodig om in te zien dat het anders moet”

Jan Rotmans
Beeld: Vers Beton / Anne-Claire Lans

Ik word lichtelijk gek van het ideeën-, voorspellingen-, profetieën- en wens/doembeeldenpandemonium dat de coronacrisis teweegbrengt. Voor het Rotterdamse magazine Vers Beton sprak ik daarom met Jan Rotmans, die als hoogleraar transitiekunde meer kan dan in een glazen bol kijken, en zich kan baseren op wetenschappelijke inzichten voor zijn uitspraken. Het leverde prachtige citaten op, waaronder mijn favoriete relativering “Mensen denken dat er een revolutie uitbreekt. Dat is echt faliekante onzin.”

Maar! Hij signaleert ook wat er wél verandert door deze disruptie, beginnend bij zijn (en mijn) thuisstad Rotterdam. Hieronder vind je het artikel, plus de bijbehorende podcast (als je kunt kiezen, doe dan de podcast, Jan is een zeer energiek verteller).

Meer lezen

Beton of Brandhout #2

Factcheckrubriek Vers Beton: nee, er zitten niet per se te veel kappers op de Nieuwe Binnenweg

Beton of Brandhout #2
Beeld: Nina Fernande

Een van mijn nieuwe hobby’s is het factchecken van uitspraken voor het Rotterdamse magazine Vers Beton. In de serie ‘Beton of Brandhout’ zocht ik bijvoorbeeld uit of de claim van De Rotterdamse VVD over het overschot aan kappers op de Nieuwe Binnenweg klopt. Spoiler: nee, statistisch niet, want klandizie zat in de wijk. 

Meer lezen

Vers Beton - Groene Toekomst - banner

Nominatie Persprijs Rotterdam voor onderzoeksdossier ‘Wat houdt de groene toekomst tegen?’

Vers Beton - Groene Toekomst - bannerMijn onderzoeksdossier ‘Wat houdt de groene toekomst tegen?’ voor Vers Beton werd (samen met drie andere kanshebbers) begin september genomineerd voor de Persprijs Rotterdam, de jaarlijkse prijs voor de beste journalistieke productie over Rotterdam.  Nee, winnen deed ik niet, bleek eind oktober tijdens de prijsuitreiking in Arminius. Dat neemt niet weg dat ik heel gelukkig ben met de nominatie, inclusief het prachtige juryrapport.

“Het onderzoeksproject ‘Wat houdt de groene toekomst tegen” van Inge Janse, gepubliceerd op de site van Vers Beton. Janse heeft vele maanden werk gestopt in dit project, waarin hij heeft geprobeerd na te gaan waarom de verduurzaming van het Rotterdamse havengebied zo moeizaam van de grond komt. Het is indrukwekkend om te lezen hoe ver en diep Inge is gegaan om alle relevante gegevens boven tafel te krijgen. Hij sprak tientallen experts, bezocht tientallen congressen en bestudeerde honderden literatuurbronnen om tot een gefundeerde analyse te kunnen komen. Aan de hand van de online game ‘De groene havenbaas’ worden nog eens op een meer speelse manier de dilemma’s geschetst die spelen bij de vergroening van het havengebied.”

Over het dossier

Voor Vers Beton publiceerde ik vorig jaar het onderzoeksdossier ‘Wat houdt de groene toekomst tegen?’. Met 8 artikelen, een online game en een big data-rekenmodel wilde ik duidelijk maken waarom het zo moeilijk is om de Rotterdamse havenindustrie te verduurzamen, en wat er nodig is om die impasse te doorbreken.

Onderzoek groene haven Rotterdam

Gastles aan het Albeda-college over ‘De Groene Havenbaas’

Onderzoek groene haven Rotterdam3 uur les geven op het Albeda mbo in Rotterdam levert veel inzichten op. Voor Vers Beton gaf ik halverwege februari 3 gastlessen op het Albeda-collega in Rotterdam over mijn onderzoek naar de verduurzaming van de Rotterdamse haven. In drie sessies van een uur vertelde ik studenten BBL (Beroeps Begeleidende Leerweg, oftewel mensen die al werken en één dag in de week een opleiding volgen) over de verduurzamingsopgave van de Rotterdamse haven. Aan de hand van de game De Groene Havenbaas ging ik in discussie over de vele dilemma’s die daarbij komen kijken en spraken wij met elkaar over de nut en noodzaak van energietransitie.

Een paar observaties van deze gesprekken

  • Vrijwel geen enkele student maakt zich druk over klimaatverandering (“Als het gebeurt, dan kan ik er toch niets aan doen, en gebeurt het niet, dan hoef ik me er ook niet druk over te maken.”)
  • Vrijwel alle studenten zijn op hun werk actief met het milieu (zoals via afvalscheiding, zonnepanelen en inzet van restwarmte)
  • De verhoging van de energierekening ervaren zij als zeer irritant (“Terwijl ik ook nog eens een windmolen in mijn achtertuin krijg!”)
  • Over het algemeen zijn de groepen heel pragmatisch: vrijwel niemand vindt het een goed plan om kolencentrales vroegtijdig uit te schakelen of over te laten stappen op biomassa (omdat dat vooral kapitaalvernietiging zou zijn) of om schepen te verplichten LNG te tanken (omdat die schepen dan gewoon naar een andere haven gaan).

Bekijk hier de gegeven presentatie (pdf)

  • Meer weten over deze gastlessen? Of geïnteresseerd in een gastles of presentatie voor jouw organisatie? Neem dan contact op! 
Duurzame Haven Bullshit Bingo

Winnen door te verliezen: de Duurzame Haven Bullshit Bingo!

Duurzame Haven Bullshit Bingo
Halverwege januari vond in Arminius Rotterdam een debat plaats over ‘de toekomst van de haven’. Ik mocht de avond openen met een column. En omdat ik – na mijn onderzoek naar wat de groene toekomst van de haven tegenhoudt – al talloze van die avonden heb meegemaakt, die allemaal grosso modo hetzelfde verlopen, dacht ik: fuck it, we gaan Duurzame Haven Bullshit Bingo spelen, wie weet dat we dan minder voorspelbare onzin horen.

Ik zeg niet dat het 100% werkte, maar het was in ieder geval episch fijn om te merken dat alle sprekers zich ervan bewust waren dat ze niet zomaar wéér hetzelfde verhaal konden afsteken over CCS, elektrificatie, roadmaps, innovatie, investeringsklimaat, ‘nederland armer, de wereld warmer’ en ‘de burger’ (help!).

De spelers deze avond waren Alice Krekt, Bart Kuipers, Ties Joosten, Adriaan Visser en Nico Van Dooren. Het moet gezegd: prima spelers. Op het onvolprezen Vers Beton is de column vandaag gepubliceerd. En hopelijk mag ik vaker bingo komen spelen in den lande!

Meer lezen

Luistergoud_vierkant

Podcast Ongehoord Sensoor: zestig jaar een luisterend oor

Luistergoud_vierkantEen paar jaar geleden werkte ik als vrijwilliger bij Sensoor Rotterdam, waar ik telefonisch en per chat met mensen sprak over – nouja, alles waar ze het over wilde hebben. Dat was voor mij een erg mooie en leerzame periode, waarin ik er achter kwam hoe belangrijk het kan zijn om geen oordeel te hebben, mijn mening voor me te houden en gewoon te luisteren*.

Sensoor gaat komend jaar op in de landelijke Luisterlijn, bestaat dit jaar 60 jaar én neemt afscheid van directeur Ben Delamar. Daarom mocht ik een vierdelige podcast maken, waarin Ben en ik, samen met vier medewerkers en vrijwilligers, terugkijken op de geschiedenis en het belang van Sensoor Rotterdam. Ik verzon het concept, deed de voorgesprekken, interviewde de gasten en monteerde alles tot de 4 podcasts.

In de serie hoor je onder meer een vrijwilliger vertellen waarom zij ooit begon als beller, waarom anonimiteit zo’n belangrijk onderwerp is, en hoe het toch kan dat eenzaamheid in al die jaren altijd het belangrijkste gespreksonderwerp is.

Het was een feest om te maken, vooral vanwege de hartverwarmende verhalen van al de mensen, hun liefde voor het werk bij Sensoor, en het belang van een luisterend oor voor al die mensen die even om een sociale uitlaatklep verlegen zitten.

* Nee, ik ben er nooit héél goed in geworden