Categorie: Presentatie

rmc-groeneconferentie2022-ingejanse

Column Groeneconferentie 2022: pleidooi voor de Ontroerende Groen Belasting

rmc-groeneconferentie2022-ingejanse
Fotograaf: Tom Pilzecker

Iedereen wil de stad vergroenen, maar toch is het lastig om meters te maken. In mijn column voor de Groeneconferentie, het jaarlijkse evenement van Milieucentrum Rotterdam, pleitte ik daarom voor de Ontroerende Groen Belasting. Zelfs VVD-lijsttrekker Vincent Karremans moet er wel fan van zijn. Bekijk of lees hieronder de column!

(de column begint op 1:19:07; klik hier om op YouTube direct naar dit moment te gaan)

De Ontroerende Groen Belasting

De badkamer van Rotterdam-Zuid. Zo noemt een van mijn buren de straat waar ik woon. En terecht. De Sybold van Ravesteynkade, direct achter de Laan op Zuid, is vrijwel volledig voorzien van glanzende, bij regen spiegelgladde tegels, zo ver het oog reikt. De straat stamt uit 2005. Toen was het blijkbaar enorm hip & happening om de openbare ruimte zo in te richten dat je er ook openlucht-abattoir van kon maken. 

Een paar jaar terug is er wel een interventie gepleegd: de gemeente heeft toen een stuk of tien bakken op de kade geplaatst met daarin een handvol groene stengels. Bovendien worden de bakken kleiner naarmate je verder loopt. Dat kan trouwens ook gezichtsbedrog zijn. De tegels hebben soms een hallucinante uitwerking op het brein.

Bewoners zijn ook bezig met de komst van ‘hanging baskets’ aan de lantaarnpalen, zodat er ook wat bloemen in onze badkamer komen. Klinkt makkelijk, maar is het niet. Want ja, als deze straat het wil, dan gaan andere straten hier ook om vragen, eigenlijk zijn hanging baskets alleen bedoeld voor winkelstraten, wie wordt er verantwoordelijk voor het onderhoud, en past dit wel in het straatbeeld?

Maar dat kleine leed in eigen straat is niet mijn punt. Het gaat mij erom dat de vergroening van de stad niet de cakewalk is die de gemeente soms schetst. Ja, ze publiceert prachtige video’s waarin bewoners van het Heliport vlakbij Hofplein schijnbaar eenvoudig hun binnenplein tot een groene oase wisten om te vormen. En ja, er komen zeven enorme stadsprojecten aan. 

Maar op een steenworp afstand van mijn huis, in De Peperklip, blijkt vergroening een stuk weerbarstiger. Tijdens een wandeling door de wijk met een projectmanager van de gemeente vertelde hij me over een project voor het aanleggen van geveltuinen. Vol goede moed ging de gemeente daar met de bewoners aan de slag om stenen eruit te wippen en planten erin te stoppen. “Houden jullie ze voortaan lekker bij?”, vroeg de gemeente toen ze weer vertrok. “Betalen jullie dan het geld voor het water?”, was de reactie van de bewoners. Want waar wij Ravesteynkade-bewoners ons druk maken over hanging baskets, daar maken anderen zich druk om een paar euro extra per maand die dat groen hun kost. En dat geld hebben ze niet. 

Voor de goede orde: tijdens de wandeling door de wijk vertelde die projectmanager dat de gemeente écht van goede wil is. We konden geen stenige straat of geplaveid plein passeren, of er bleken al vergroeningsplannen voor te bestaan. Zelfs voor mijn eigen badkamer op zuid bestonden ideeën! Maar ja. Tussen droom en daad staan wetten in de weg, en een tekort aan ambtenaren, en ook versnipperd grondbezit dat niemand kan verklaren, en dat des ‘s ochtends komt, wanneer men vergroenen gaat. 

En dat is gek. Want Rotterdam gaat er tegelijkertijd superhard op dat het de stad wil vergroenen. Zelfs Vincent Karremans gaat er prat op. Goed, hij moest er dat eeuwige VVD-frame aan de haren bij slepen, ik citeer “Bovendien maakt een aantrekkelijke, gezonde stad meer economische ontwikkeling mogelijk”, maar naast ‘veiligheid’ en ‘woningbouw’ is ‘vergroenen’ zowaar de top-3 van VVD-doelen binnengeslopen. “Dit is nou groenrechts. En het voelt goed.”, vertelde Karremans daar in 2020 over. “Dit is Poetsen met een hoofdletter P.” 

Nou, dan weet ik nog wel een badkamer die een poetsbeurt kan gebruiken.

Nu is er inmiddels geen politieke partij meer die géén vergroening nastreeft. Zelfs Maurice Meeuwissen, toch niet bepaald Rotterdams vooruitgeschoven post van de vooruitgang, wil bomen en parken redden van de ondergang. De vraag is alleen: hoe dan? 

Dat spreekt voor zich: met geld. Vergroenen kost geld. Geld voor aanleg, onderhoud, mankracht, procesbegeleiding, heel de rambam. Gelukkig gaf Vincent Karremans daar een uitstekende suggestie voor. Want toen bleek dat de zeven stadsprojecten 80 miljoen duurder zouden uitpakken, stelde hij voor om de vastgoedeigenaren te laten meebetalen die profiteren van vergroening. “Dan zeg ik tegen die partijen: we kunnen het nóg mooier maken, maar dan moeten jullie wel meedoen.” 

Zoals ik, want ook mijn woning wordt meer waard als mijn omgeving groener is. Dus ik doe graag mee. 

Ik stel daarom met liefde een nieuwe belasting voor: de OGB, de Ontroerende Groen Belasting. Met die OGB, de groene variant van de onroerende-zaakbelasting, kan de gemeente al die prachtige projecten betalen, van geveltuinen bij de Peperklip tot het getijdenpark in Maashaven.

Net als de OZB gebruikt de OGB de waarde van vastgoed om de hoogte van de belasting op te baseren. Maar, en daar zit het verschil: de OGB mag alleen gebruikt worden voor de aanleg van groen, en de OGB stijgt alleen als er meer groen in de buurt komt. Oftewel: eerst moet de gemeente investeren in groen, pas daarna mag zij belasting heffen op de gerealiseerde woningwaardestijging. Value Capturing, heet dat in de wetenschap. En haalt de gemeente juist groen weg? Dan neemt de OGB af, waarna de gemeente de vastgoedbezitters moet compenseren voor gederfde inkomsten.

Wat, nóg meer belasting? Ja, nóg meer belasting. Maar wees niet bang: Rotterdammers zijn heus niet gek. Iedereen snapt dat zijn of haar woning meer waard wordt als er een park om de hoek ligt, de wind door de bomen ruist, de vogeltjes fluiten en de hittestress afneemt. Bovendien neemt je woongenot enorm toe, zodat je én financieel én emotioneel profiteert. 

Plus, en dat is misschien wel het belangrijkste argument voor de Ontroerende Groen Belasting: zelfs de VVD, tegenstander van alles wat naar belasting riekt, is voorstander. Over de aanleg van groen door de gemeente zegt onze eigen Vincent Karremans. “We zijn een beetje ‘gekke Henkie’ geweest: de gemeente doet het tóch wel. We kunnen dat geld veel slimmer uit de markt halen.” 

Gelijk heb je, Vincent. De Ontroerende Groen Belasting móet dus wel een goed idee zijn. Ik hoop begin 2023 de eerste aanslag in de bus te krijgen.

riek-bakker-co-verdaas-gebiedsontwikkeling.nu

Podcast ‘Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden’ #4: grote projecten met Riek Bakker en Co Verdaas

riek-bakker-co-verdaas-gebiedsontwikkeling.nuAls nieuwe bewoner van Kop van Zuid was een podcast maken met Riek Bakker, moeder alle grote gebiedsontwikkelingen, een groot voorrecht. Samen met hoogleraar gebiedsontwikkeling Co Verdaas vertelt ze voor Gebiedsontwikkeling.nu hoe we ook nu nog grote projecten zoals Kop van Zuid of Leidsche Rijn kunnen realiseren.

(spoiler: it’s the participatie, stupid!)

Maar ook: waarom Vinex-wijken helemaal niet mislukt zijn, haar frustratie over wethouders, haar trucs om ambtenaren mee te krijgen, en haar gebruikersonderzoek vanuit een bakfiets.

Podcast ‘Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden’ #4: grote projecten met Riek Bakker en Co Verdaas

In de interviewserie ‘Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden’ bundelen een junior en een senior-expert hun krachten. Stedenbouwkundige Riek Bakker (de senior) en hoogleraar gebiedsontwikkeling Co Verdaas (de junior) bespreken hoe in deze ingewikkelde tijden grote gebiedsontwikkelingen gerealiseerd moeten worden. “Neem van tevoren goed de tijd om te kijken waar de pijn zit.”

Met een cv waarop functies staan als Tweede Kamerlid, staatssecretaris en dijkgraaf wordt Co Verdaas niet vaak meer als junior van een gesprek beschouwd. Maar aan tafel met Riek Bakker, moeder van de gebiedsontwikkeling in Nederland, legt hij zich snel neer bij de rolverdeling. Dat is ook vanwege hun gezamenlijke voorgeschiedenis. “Mijn eerste baan was bij de gemeente Zwolle als creatief strateeg en projectleider. Riek was het externe geweten voor de stad en het bestuur. In je eerste baan met Riek aan de slag, mooier kan je start het niet zijn.” Kan Bakker de werkdagen met Verdaas zich ook nog zo goed herinneren? Lachend: “Nee, sorry. Dat is gewoon te lang weg.”

Help, ik ben nieuw

Bakker stond aan de wieg van grote gebiedsontwikkelingen als de Kop van Zuid in Rotterdam en Vinex-wijk Leidsche Rijn in Utrecht. Maar hoe krijg je zulke grote projecten in 2022 nog van de grond, met complicaties als versnipperd grondeigendom, tegenstrijdige belangen en meervoudige ruimteclaims?

“Begin zulke projecten met een hardgrondige analyse”, adviseert Bakker. “Hoe zit het politiek, bestuurlijk en ambtelijk. En wat vinden de mensen ervan? Ik heb geleerd dat je altijd met participatie aan de gang moet. Het is de enige manier om uit te vinden wat mensen willen. ‘Vertrouwen’ is het allerbelangrijkste woord bij dit soort projecten. Als de politiek aarzelt, maar je kunt oprecht vertellen dat je de bewoners al zover hebt dat ze het project graag willen, dan krijg je de politiek al een heel eind mee.”

Als je elkaar niet vertrouwt in een complex, langdurig gebeuren, dan gaat het gewoon niet lukken
— Hoogleraar Co Verdaas

Bakker vertelt hoe zij deze tactiek ook toepaste in haar eigen huis. Vanwege de ontwikkeling van de Kop van Zuid verhuisde zij naar Rotterdam. “Ik ontdekte al heel snel dat de mensen verbeelding nodig hadden. Ik had een heel groot huis in het centrum van de stad en veegde daarin een verdieping leeg. Aan de ene kant had ik een maquette staan, aan de andere kant een presentatiezaal met stoeltjes. Drie maanden lang heb ik mensen ontvangen. ‘Help, ik ben nieuw, ik ben een Amsterdammer. Zouden jullie mij willen helpen dit voor elkaar te krijgen?’”

Grotere ellende

Verdaas herkent het belang van participatie vanuit zijn eigen ervaringen in de gebiedsontwikkeling. “Riek benoemt heel veel lagen. De oprechtheid van: ik ben echt open en ik wil snappen hoe het hier zit. Dat is van een waarde voorbij de precieze programmering, de euro’s en de belangen. Je kan een prachtig ontwerp hebben, de beste professionals, geld in overvloed. Maar als je elkaar niet vertrouwt in zo’n complex, langdurig gebeuren, dan gaat het gewoon niet lukken.”

Bakker kent de scepsis over participatie. “Je zou kunnen denken: dat kost tijd en die tijd verliezen we dan. Maar sla je dit proces over, dan lukt een project niet of maar half. Of er begint halverwege gedoe.” De woningbouwcrisis is volgens haar een actueel thema waarin deze dynamiek terugkomt. “Het gaat er niet om: er zijn een miljoen woningen nodig, dus laten we Nederland volgooien. Het gaat erom woonmilieus te krijgen die op een goede plek staan, niet bijten met alle andere problemen die we moeten oplossen, en ervoor zorgen dat mensen kunnen kiezen waar en hoe ze willen wonen. Daar mag je er best een beetje tijd in stoppen om dat voor elkaar te krijgen. Want lukt het niet, dan heb je een veel grotere ellende.”

Als we zulke grote aantallen woningen moeten maken, doe het weer groots
— Stedenbouwkundige Riek Bakker

Als hoogleraar gebiedsontwikkeling krijgt Verdaas vaak de vraag van professionals hoe zij voor dat vertrouwen kunnen zorgen in een (grote) gebiedsontwikkeling. Ondanks al zijn ervaring moet hij het antwoord schuldig blijven. Er is namelijk geen vast recept voor. “Dat is het fascinerende en meteen ook ingewikkelde van ons vakgebied. Ik denk dat gebiedsontwikkeling mensen aantrekt die als ze volgens een handboek twee keer exact hetzelfde moeten doen, gillend gek worden. Het is elke dag opnieuw kijken. Je kan heel veel leren van ervaring, maar als je denkt ‘die aanpak kunnen we kopiëren’, dan ga je de bietenbrug op.”

Breien op een klein stukkie

Afgelopen november kwam ‘De ruimte van Riek’ uit, een boek waarin ze terug- en vooruitkijkt op de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland en haar rol daarin. Zijn er in al haar jaren ook projecten of wijken geweest waar ze aan heeft gewerkt waar Bakker met minder trots op terugkijkt? “Bloemkoolwijken. Daar denk je nu van: jeetje, wat hebben we gedaan? Gelukkig zijn die niet op zulke grote schaal gebouwd en zijn die wel te repareren. Het is geen drama.”

De Utrechtse Vinex-wijk Leidsche Rijn beschouwt ze juist als een van de hoogtepunten van haar oeuvre. De negatieve blik waarmee er vaak naar Vinex-wijken wordt gekeken, snapt ze dan ook totaal niet. “Als we zulke grote aantallen woningen moeten maken, doe het weer groots. Ga niet zitten breien op een klein stukkie. Bouw pak hem beet 30 duizend woningen op een goede plek. Neem de tijd ervoor en doe het goed. Dan ben je veel beter af dan met al die kleine plakplaatjes.”

Stedenbouwkundige Riek Bakker (1944) was onder meer directeur Stadsontwikkeling, Stedenbouw en Volkshuisvesting van de gemeente Rotterdam. Ook was zij hoogleraar stedenbouwkunde aan de TU Eindhoven. Bakker is vooral bekend vanwege haar werk aan de Kop van Zuid (Rotterdam) en Leidsche Rijn (Utrecht). In 2021 verscheen haar biografie ‘De ruimte van Riek’ (lees hier onze recensie).

Hoogleraar en dijkgraaf Co Verdaas (1966) was als politicus onder meer gedeputeerde in Gelderland, Tweede Kamerlid en staatssecretaris. Tegenwoordig is hij hoogleraar Gebiedsontwikkeling bij de TU Delft en dijkgraaf in het waterschap Rivierenland. Verdaas publiceert ook regelmatig op Gebiedsontwikkeling.nu.

boldcast-logo

BOLDcast #3: Hoe kunnen data helpen om crises in hoogbouw te bestrijden?

boldcast-logo
Illustratie: Margriet Osinga

Voor Boldcast, de podcast van Centre for BOLD Cities, sprak ik met onderzoeker Monique Arkesteijn en brandweerofficier Maurice de Beer over hoe data kan helpen om crises in hoogbouw te bestrijden. Want, om met Maurice te spreken: “Panden in de digitale werkelijkheid moet je óók onderhouden.”

Panden in de digitale werkelijkheid moet je óók onderhouden

Monique Arkesteijn onderzoekt voor het Centre for Bold Cities hoe data hulpdiensten zoals de brandweer kunnen helpen bij een crisis. Want hoeveel mensen zijn er in het gebouw, en waar bevinden zij zich? Om daarachter te komen, wil Monique alle data verzamelen, zoals van mobiele telefoons, wifi-punten, koffiemachines, ingangspoortjes en liften.

Samen met brandweerman en kennisregisseur Maurice de Beer van de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond vertelt Monique in gesprek met Inge Janse hoe die aanpak precies werkt – en tegen welke problemen je daarbij aanloopt. Want waar bevindt al die data zich precies, en hoe vind je een balans tussen volledigheid en privacy? Dat lees je in deze editie van Boldcast, de podcast van het Centre for Bold Cities.

Monique Arkesteijn is assistent professor of real estate management bij de TU Delft, en samen met haar collega’s van het Centre for BOLD Cities onderzoekt zij hoe hoge gebouwen beter met crises om kunnen gaan, zoals brand.

Maurice Beer werkt al meer dan 25 jaar bij de veiligheidsregio Rotterdam Roermond, tegenwoordig als officier van dienst, maar ook als kennisregisseur en beleidsmedewerker onderzoek en analyse.

Wat is het probleem dat de brandweer heeft bij calamiteiten in hoogbouw, zoals brand?

Maurice: Gebouwen van tijdens de wederopbouw leken op elkaar. Daar kon de brandweer uitstekend procedures voor opzetten, zodat we wisten waar we in het pand moesten zijn om de brand op te lossen. Maar door de technologische vooruitgang zie je dat we steeds hoger en complexer zijn gaan bouwen. Ook het gebruik wordt complexer. Vroeger had je ‘gewoon’ een bejaardentehuis, dan wist je dat mensen niet zo makkelijk konden vluchten. Maar tegenwoordig zie je allerlei combinaties ontstaan: werken, leren, wonen, alles gaat tegenwoordig in één gebouw, zoals in De Rotterdam. Alleen wordt bij al die innovatie- en ontwikkeldrift niet altijd gekeken naar de veiligheid. De wet stelt ook slechts minimale eisen aan de brandveiligheid. Daar maak ik me zorgen over, ook omdat we allemaal het verhaal kennen van de brand in de Grenfell Tower in Londen.

Welke rol kan data spelen bij het oplossen van dat probleem?

Maurice: Hoeveel mensen zijn er binnen? Moeten we hen eerst redden, of kunnen we direct het incident zelf bestrijden? Dat zijn cruciale vragen die we onszelf stellen. Als brandweer willen we bij een incident graag weten hoeveel mensen er naar binnen en buiten zijn gegaan, zodat we kunnen inschatten hoeveel mensen er nog binnen zijn. Maar ook: op welke verdieping zitten ze? En zitten ze daar veilig? Data kan helpen bij het antwoord daarop. Als je bijvoorbeeld hier het World Port Center binnenkomt, dan ga je door een poortje. Er zijn ook smart apparaten op de vloeren, zoals thermostaten en rookmelders. Vaak kunnen we bij een brand die data pas aflezen als we in het gebouw zijn. Hoe mooi zou het zijn als je tijdens je aanrijdtijd van zes minuten die data al krijgt?

Daarbij hadden we ook de vraag hoe je al die informatie bij de brandweer onder de aandacht brengt. Want zijn wij wel in staat om zo’n bak data in zes minuten te verwerken tot nuttige informatie voor de brandweermensen? Daarom wilden we hier onderzoek naar laten doen.

Monique, hoe ben jij hierbij betrokken geraakt?

Monique: Ik maak ontwerp- en beslissystemen, dus hoe je alle betrokken actoren, die allemaal iets anders willen, bij elkaar kunt brengen. De brandweer wil bijvoorbeeld een systeem dat aan die en deze eis voldoet, terwijl de gebouweigenaar dat minder belangrijk vindt. Dan kunnen er tegengestelde belangen ontstaan. Ik heb een methode ontwikkeld die helpt om daarmee om te gaan.

Onderzoekers vanuit de Erasmus Universiteit keken naar de sociale kant van dit probleem. Want willen mensen eigenlijk wel hun persoonlijke data delen? En hoe kunnen we die data anoniem maken? We hebben ook informatici zoals Jan Rellermeyer van de TU Delft. Hij keek hoe je data kunt combineren en analyseren. Mijn collega Alexander Koutamanis onderzocht hoe bouw-informatiesystemen kunnen helpen om al die informatie samen te brengen. Ik ben de spin in het web die ervoor zorgt dat al die partijen bij elkaar komen en met elkaar betere producten maken.

Hoe breed inzetbaar is deze benadering?

Monique: Ons project is niet alleen voor hoogbouw of voor brand bedoeld, maar kan ook gebruikt worden voor bijvoorbeeld verduurzamingsopgaven. Maar als je iets nieuws wilt ontwikkelen, heb je altijd een noodzaak nodig. Daarom kozen we voor de combinatie van hoogbouw en brand. Daarin komen bovendien veel complexiteiten samen. Als het lukt om het probleem in die situatie op te lossen, dan werkt je oplossing ook voor situaties die eenvoudiger zijn.

En, is dat gelukt?

Monique: Ten dele, maar nog niet helemaal. We zijn begonnen bij De Rotterdam, in de toren waar de gemeente gehuisvest is. We merkten alleen dat de gemeente de data over dat gebouw niet direct beschikbaar had. De data over ventilatie zit bijvoorbeeld in het ene systeem, de reservering voor ruimtes staat in een agenda opgeslagen, en de informatie van de toegangspoortjes bevindt zich bij de receptie. Er zit dus heel veel verschillende informatie bij heel veel verschillende partijen. We hebben daarom eerst het hele systeem in kaart gebracht van waar welke data zich bevindt.

Maurice, als het delen van data levens kan redden, zou je dan soms niet de verantwoordelijke mensen door elkaar willen schudden om mee te helpen?

Maurice: Dat is zo, maar niet bij iedereen is die sense of urgency aanwezig. Een oud spreekwoord bij ons zegt: de brandweer wordt pas geëerd als het aan den lijve deert. Soms moet je dingen eerst meemaken om te beseffen hoe belangrijk ze zijn. Maar ben jij eigenaar van een groot pand met daarin vijfduizend mensen, dan ga jij niet in één keer al die informatie delen. Dat mensen nog moeten wennen aan deze nieuwe, digitale wereld vind ik geen frustratie, eerder een uitdaging.

Welke rol speelt de privacy van mensen hierbij?

Monique: We weten uit onderzoek dat mensen bij een ramp bereid zijn meer te delen dan in normale situaties. Maar dan moet je van tevoren al iets regelen, zodat je bij de ramp de data kan krijgen. Bij dit project kijken we ook naar het sociale aspect. We betrekken alle betrokken partijen bij het verzinnen van het systeem. Zo kan iedereen aangeven onder welke condities zij bereid zijn welke data te delen.

We willen hierbij zo min mogelijk invasief te werk gaan. We leggen bijvoorbeeld bestaande datasets op elkaar om te kijken welke combinatie de beste voorspelling doet over hoeveel mensen er op een verdieping van een gebouw aanwezig zijn. Daarbij willen we niet de meeste lagen combineren, maar de meest effectieve combinatie vinden. Geven drie lagen bij elkaar de beste voorspelling, dan kiezen we daarvoor.

Verder werken we met data die al verzameld wordt. Als je overal extra sensoren moet plaatsen, dan kun je de methode niet opschalen naar andere gebouwen, want dat is gewoon niet haalbaar. We willen dus de informatie benutten die er al is, daarvan zo min mogelijk gebruiken, en het systeem samen met de betrokkenen ontwikkelen.

Hoe ver zijn we nu?

Monique: Conceptueel hebben we bedacht hoe we dit alles willen doen. En we hebben een nieuw project geselecteerd: het Erasmus Medisch Centrum, dat eigenaar is van zijn eigen pand en er als onderzoeksinstituut veel belang bij heeft dat dit goed gebeurt. We vragen nu onderzoekssubsidies aan om hier met elkaar vol voor te gaan.

Het tweede dat we gedaan hebben, is dat we een ecosysteem van bedrijven hebben gemaakt. Eerst werkten alleen de veiligheidsregio, de gemeente Rotterdam en de onderzoekers samen. Maar als je zoiets groots wilt aanpakken, dan heb je allerlei partijen nodig om dat voor elkaar te krijgen.

Wanneer zou dit systeem moeten werken?

Maurice: Ik verwacht dat binnen nu en vijf jaar de juiste informatie beschikbaar en toepasbaar is om leidinggevenden van de brandweer te ondersteunen in hun beslissingen. Denk daarbij aan de juiste data van de rookmelders via de brandmeldcentrale in een gebouw. Als we die informatie vroegtijdig kunnen krijgen en interpreteren, dan maken we al een enorme slag. En na tien, misschien wel vijftien jaar is er een complete digitale Sim City die hulpverleners via data de juiste informatie biedt.

Is de complexiteit een technisch probleem omdat het nog niet kan, of een bestuurlijk probleem omdat partijen nog niet willen?

Monique: Het is én én. Natuurlijk is er de technische uitdaging. Zo zijn er nog heel veel protocollen, dus je kunt data niet zomaar aan elkaar koppelen. Ook is er nog niet van elk gebouw een digitaal 3D-model. En als ze er al zijn, dan zijn ze vaak gemaakt voor de bouwfase, maar niet voor de beheerfase. Er zijn dus nog geen standaarden voor hoe je in zo’n model de informatie zo weergeeft dat de brandweer er wat aan heeft.

Maurice: Het beheer is inderdaad belangrijk. Want wat als je tien verschillende werkelijkheden hebt? Welke is dan de goede? De 3D-modellen moeten dus goed bijgehouden worden. Dat doe je met een echt pand ook: een likje verf erop, nieuwe kozijnen erin, installaties vervangen. Dat moet in de digitale werkelijkheid ook.

boldcast-logo

BOLDcast #2: Wat doen digitale druktemeters met de stad?

boldcast-logo
Illustratie: Margriet Osinga

Hartstikke leuk, al die #corona-apps en -tools die je helpen om te bepalen hoe druk het ergens is. Maar die digitale revolutie voor social distancing heeft ook een keerzijde, stelt Jiska Engelbert in de tweede editie van Boldcast, de #podcast die ik voor Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities maak over het gebruik van #data voor stedelijke vraagstukken.

Frank Vieveen en Adriaan van der Giessen, verantwoordelijk bij de gemeente Rotterdam voor SpotRotterdam, leggen uit wat deze app precies is en hoe zij proberen hier tóch een inclusief instrument van te maken. Plus: wat heeft de Efteling hier eigenlijk mee te maken? Dat hoor (of lees) je hieronder!

“Kijk extra kritisch naar het zogenaamde probleem dat je oplost met data”

Door Inge Janse

Social distancing. Dat is misschien wel hét woord van het jaar. Data kan daarbij helpen, want via digitale druktemeters kun je mensenmassa’s mijden en veilig de stad doorkruisen. Zo heb je SpotRotterdam, een online app die laat zien hoe druk het in de stad is. Maar het kan er óók voor zorgen dat je je ongewenst voelt in je eigen woonplaats. Hoe oké is dat eigenlijk, zo’n datagedreven slimme app? 

Daarover praat ik in BOLDcast met Jiska Engelbert, Frank Vieveen en Adriaan van der Giessen en Achilleas Psyllidis.  Jiska doet bij de Erasmus Universiteit Rotterdam onderzoek naar onder meer smart cities. Frank en Adriaan werken allebei bij de gemeente Rotterdam aan smart cities: Frank als Programmamanager en Adriaan als Projectmanager. Achilleas is aangesloten bij het LDE Centre for BOLD Cities en heeft een social distancing dashboard ontwikkeld.

Wat is SpotRotterdam en waarom biedt de gemeente Rotterdam die aan?

Frank: SpotRotterdam is een app die bewoners en bezoekers informeert waar het druk is in de stad. Bewoners kunnen zo zelf een beslissing nemen: is het veilig waar ik naartoe wil, of neem ik het risico als het drukker is dan normaal? Wij bieden deze app aan omdat we een enorme terugloop zagen in het winkelbezoek. Mensen waren ook bang om überhaupt naar buiten te gaan. Die stad moet weer open!

We wilden eerst met de bestaande data van Google werken, want dat bedrijf meet de drukte op populaire plekken, van de supermarkt en boekenwinkel tot culturele instellingen en grote parken. Maar die gegevens waren niet nauwkeurig genoeg om de volledige buitenruimte in kaart te brengen. Bovendien: mensen kijken zelf wel in hun Google-app hoe druk het momenteel is in de supermarkt, die data hoeven wij niet aan hen te geven.

Andere gemeenten geven via observaties van bijvoorbeeld vijf locaties de drukte weer op een kaart. Maar daar is Rotterdam te groot voor. Dus wij dachten: wij moeten dit op een andere manier organiseren.

Hoe werkt SpotRotterdam precies?

Adriaan: Gebruikers van specifieke apps, zoals van Buienradar, hebben bij installatie toestemming gegeven om anoniem hun locatiegegevens te delen. Wij krijgen sinds een jaar voor ruim 500 locaties in de stad deze gegevens via de tussenpartij Resono, en weten zo hoe druk het daar is.

We werken daarbij met gemiddelden: is het hier drukker of rustiger dan normaal? Alleen merken we nu dat nieuwe gebruikers, zowel burgers als bezoekers, sommige begrippen van de app anders interpreteren. Zij denken bij ‘drukker’ niet ‘drukker dan normaal’, maar dat het gebied helemaal volstaat met mensen. Die bewoording passen we daarom aan.

Frank: De ontwikkeling van SpotRotterdam is iets waar we weinig ervaring mee hadden. We zien het daarom heel erg als een leerproces: hoe gaan we om met leveranciers van data, de interpretatie hiervan, en zijn waardes wel correct? Daar hebben we onderling felle en forse discussies over gehad. Ook keek er van begin af aan een privacy officer mee van de gemeente.

Hebben jullie van tevoren doelen gesteld aan SpotRotterdam qua gebruikers en impact?

Adriaan: Nee, want we konden niet zomaar via social media de app promoten. De gemeente heeft een vaste planning voor dat soort promoties. Bovendien waren we vanwege corona afhankelijk van ontwikkelingen in de samenleving. Hoe heftig is het aantal besmettingen in de stad, zijn er net nieuwe maatregelen van kracht? Daardoor konden we niet ongelimiteerd naar buiten om ons product te promoten. We treden weer naar buiten met nieuwe campagnes als de geplande verbeteringen zijn doorgevoerd.

Gaven we meer bekendheid aan de app, dan zagen we een paar honderd gebruikers per dag, met uitschieters rond Black Friday van 1200. De afgelopen weken, zonder actieve promotie of campagnes, zitten we in een goed weekend rond de 150 à 200 bezoekers per dag. Op een regenachtige woensdag zijn dat er misschien 80.

Hoeveel zin heeft deze app nog als deze zomer de samenleving gevaccineerd is?

Frank: Deze app is ontstaan vanuit de corona-gedachte dat iedereen veilig de straat op moet kunnen, maar we zien wel degelijk een toekomst voor andere toepassing. We kunnen zo dadelijk bijvoorbeeld laten zien hoe druk het is bij toeristische attracties. Zo willen we mensen op een positieve manier blijven informeren over de stad.

Wat zijn de belangrijkste lessen die je geleerd hebt uit deze app?

Adriaan: We werken met een testpanel voor de ontwikkeling van de app. Tot nu toe gaven we vooral veel aandacht aan mensen met een audiovisuele beperking. We komen er nu achter hoe belangrijk het is dat dit panel divers genoeg is. We moeten ons bewust zijn van de kleurrijkheid van de stad en haar bewoners, want iedere tint geeft nieuwe tips. Zo kwam de onjuiste interpretatie van begrippen pas na een langere gebruiksperiode naar boven. Dat was een blinde vlek in ons testpanel.

Frank: SpotRotterdam heeft onze organisatie veel geleerd. We wilden zo snel mogelijk alle data en databewerking binnenboord halen, omdat we niet afhankelijk willen zijn van leveranciers en vendor lock in. In dat proces hebben we flinke stappen gemaakt. De app is daardoor een voorbeeld geworden in de interne bewustwordingscampagne over hoe we als gemeente met data en apps omgaan.

Jiska, jij doet onderzoek naar onder meer de smart city, iets waar je ook regelmatig kritisch over publiceert in bijvoorbeeld het Rotterdamse magazine Vers Beton. In een van die columns vergeleek jij SpotRotterdam met de Efteling (zie presentatie hieronder). Hoe werkt dat?

Ik waarschuw dat het sprookje van de Efteling ook een dystopie kan worden voor Rotterdam. Digitale druktemeters zoals SpotRotterdam hebben namelijk een bepaald idee van waar de stad voor is. Als deze app zegt ‘de stad moet open!’, dan gaat het vooral over winkels en klanten, en bij nieuwe toepassingen wordt nagedacht over drukte voor toeristen. De stad wordt zo een een canvas voor consumptie.

Bovendien: als toerist zou ik het heus fijn vinden om te weten hoe druk het is bij de kubuswoningen, of dat er een wachtrij staat bij een museum. Maar het is wachten op een slimme uitbater die zegt: wacht eens even, ik kan ook een product aanbieden waarbij jij nét iets meer voor dat kaartje betaalt, waarna jij de rij voorbij kunt lopen. Daardoor verdwijnt ook de mogelijkheid tot spontane ontmoetingen en gebeurtenissen, terwijl die juist horen bij een stad.

Is dat niet enkel een luxeprobleem? Voor wie is dit nadelig?

SpotRotterdam suggereert dat iedereen kan denken: dit winkelbezoek kan nog wel even wachten, of deze reis vind ik niet zo’n goed idee. Maar lang niet iedereen heeft die ruimte van tijd en ruimte. De app houdt te weinig rekening met mensen die de stad gebruiken om doorheen te reizen voor hun werk, maar met name ook – zeker in tijden van corona – om een veilige plek buiten hun huis te vinden. We weten ook, onder meer door onderzoek van de Erasmus Universiteit Rotterdam en de gemeente Rotterdam, hoe ongelofelijk belangrijk die fysieke leefomgeving is. Er is heel veel behoefte aan letterlijk ‘hangen’ op straat. Maar dat is het type ‘crowds’ dat de gemeente blijkbaar niet heel graag wil zien.

Hoe had de app beter kunnen werken?

Vooropgesteld: ik vind de app hartstikke leuk, interessant en veilig. Ik zou alleen willen dat SpotRotterdam ook beschrijft wat zijn doel is. En dat is niet ‘meer ruimte in de stad voor alle Rotterdammers’, maar ‘ruimte voor Rotterdammers die graag hun boodschappen willen blijven doen en hun cappuccino’s willen blijven kopen’. Want alleen zíj kunnen zien of het drukker dan normaal is.

Waar ik daarom voor pleit, is om niet te beginnen met een testpanel dat de app test, maar om een vertegenwoordiging van de stad bijeen te brengen voor de vraag ‘wat is het probleem?’. Dat kan zijn dat het moeilijk is om op anderhalve meter samen te zijn. Maar dat heeft, zo kan ik me voorstellen, meer te maken met de beperkte publieke openbare ruimte dan alleen maar de drukte in en rondom winkels en restaurants. Vervolgens kun denken: voor welk probléém kun je een oplossing bedenken? De vervolgstap is dan om de verschillende bestemmingen van de app, zoals ‘winkelen’ of picknicken’, uit te breiden met ‘je huis ontvluchten’ of ‘met vrienden hangen’. Omdat die ontbreken, lijken dat nu ongewenste manieren om de stad te gebruiken. Maar ook dát is waar de publieke ruimte van Rotterdam voor is.

Adriaan: We hebben dat niet als specifieke categorieën opgenomen om de app gebruiksvriendelijk te houden, en dus geen lange lijsten van keuzes te geven. Maar het is zeker een goed punt om te kijken of de bestaande categorieën voldoen.

Jiska: Maar dat dit probleem niet eerder naar voren is gekomen in het testpanel is een gangbaar fenomeen binnen het gebruik van digitale technologie binnen gemeenten. Er ligt meestal al een blueprint of een prototype voor de toepassing, en dan wordt een heel breed palet aan vertegenwoordigers gevraagd om iets te zeggen over de gebruiksvriendelijkheid. Maar het testen wat je van een smaak cola vindt, is heel wat anders dan het stellen van de vraag ‘wat wil jij eigenlijk drinken?’. Kijk dus voortaan extra kritisch naar wat het zogenaamde probleem is dat je oplost met je digitale applicatie.

Die gedachtegang kun je ook doortrekken naar de rest van de publieke ruimte. Van wie zijn eigenlijk de straten? En parkeerplekken? Niet alleen van auto’s, die hebben enkel het recht om daar geparkeerd te worden. Ik zou het heel leuk vinden als er een app komt die aangeeft wanneer er een plekje vrij is op een publieke parkeerplaats om lekker in je tuinstoel te zitten. Maar dan loop je tegen een enorme muur van bureaucratie en regelgeving op.

Mijn belangrijkste advies geldt ook voor mezelf: wees je ervan bewust hoe je naar de stad kijkt. Het is logisch dat de afdeling voor economische innovatie een andere blik heeft dan een wetenschapper die onderzoek doet naar de publieke buitenruimte. Wil je dus een echt breed testpanel hebben, zorg dan dat je die blik tot de kern van de discussie maakt. Zo kom je erachter: wat willen we van de stad, voor wie is de stad, en hoe kan digitale technologie daarbij helpen?

BOLDcast is de podcast van het Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities. Dit onderzoekscentrum, een samenwerking  van de Universiteit Leiden, TU Delft en Erasmus Universiteit Rotterdam, doet onderzoek naar de mogelijke inzet van data voor stedelijke vraagstukken, en de vragen en ethische kwesties die daarmee gepaard gaan. In BOLDcast bespreekt journalist Inge Janse deze vraagstukken en de rol die data daarbij kan spelen met BOLD Cities-onderzoekers en hun samenwerkingspartners.

ggz-delfland-podcastlogo

Podcast GGZ Delfland: de impact van corona op kinderen en jongeren

ggz-delfland-podcastlogoVoor GGZ Delfland heb ik een driedelige podcastserie gemaakt over de impact van de coronacrisis op de cliënten van deze instelling. Van teleurstelling over niet kunnen komen werken in de groentetuin, de zegeningen van een blokje om tot de kansen die online games bieden in tijden van corona: het komt allemaal voorbij.

Deze week is deel 1 gepubliceerd, waarin Anika Bexkens vertelt over poppenhuizen, het belang voor jongeren om elkaar te ontmoeten, en haar ontdekking van – jawel – Discord-servers om op te gamen. Plus: wie is toch die chief happiness officer die haar leven als klinisch psycholoog jeugd zoveel leuker maakt?

In de later te verschijnen deel 2 en 3 vertellen psychiater Casper van Duijnhoven en activiteitenbegeleider Mieke Van Schie over hun ervaringen. Met dank aan Dieke van Hees voor de begeleiding!

SKG Studio 2021 - Inge Janse

VROM? Wonen? Ruimte? Nee, het is tijd voor het ministerie van holismerie

SKG Studio 2021 - Inge Janse
Fotograaf: Sander van Wettum

Hoe populair de roep ook klinkt: een minister van VROM, wonen of ruimte gaat de opgaven van nu niet oplossen. Als adjunct-hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu pleitte ik in zijn column voor SKG Studio op 31 maart voor een gloednieuwe, sectoroverstijgende, integrale en toekomstgerichte oplossing. “Want, laten we wel wezen: met goede adviezen alleen plavei je enkel de weg naar de hel – als dat al mag binnen de bestaande stikstofcontouren.”

De tekst gaat verder na de video

Raad van State. Centraal Planbureau. Algemene Rekenkamer. Sociaal en Cultureel Planbureau. Nationale Ombudsman. Planbureau voor de Leefomgeving. Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Raad voor de leefomgeving en infrastructuur. En onze eigen Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling.

Nederland puilt uit van maatschappelijk en wetenschappelijk betrokken adviseurs die gevraagd en ongevraagd de regering helpen. En vrijwel zonder uitzondering is het gros van Nederland het eens met die adviezen.

Maar nog steeds staan we in files. Annuleren we woningbouw omdat er te veel stikstof neerslaat. Lukt het ons met moeite om een paar procent duurzame energie op te wekken. En maakt het financiële systeem het krijgen van een woning voor de meeste mensen onmogelijk. En dat in een van de meest rijke, democratische, gezonde, hoogopgeleide en egalitaire landen ter wereld.

Knap hoor.

Heel knap.

Waren de gevolgen niet zo reëel en voelbaar, dan zou je bijna bewondering krijgen voor zoveel vermogen tot systematisch falen, terwijl we prima weten hoe het wél moet.

Daarom pleit ik tijdens de kabinetsformatie voor een nieuw ministerie.

Ik hoor het u al denken: komt hier nóg een pleidooi voor de terugkeer van het ministerie van VROM? Weer iemand die Stef Bloks historische vergissing om het ministerie van Wonen op te doeken wil rechtzetten? Vrees niet: verre van. Een van die vaak genegeerde adviesorganen, het PBL, analyseerde terecht dat zo’n pleidooi voor de komst van een minister van VROM, Wonen of Ruimtelijke Ordening leuk klinkt, maar dat die minister direct in de clinch komt met provincies en gemeenten, gebonden is aan bestaande afspraken en geen dictator mag worden – en dus de facto weinig tot geen verschil kan maken.

Daarom pleit ik voor iets anders. Want als er ergens geldt dat het geheel meer is dan de som van zijn delen en dat alles onlosmakelijk met elkaar verbonden is, dan is dat wel bij gebiedsontwikkeling – en daarmee bij de mogelijke oplossing voor al die problemen die we hebben met wonen, natuur, energie, mobiliteit en duurzaamheid. Ik pleit daarom voor de komst van een minister van holisme, inclusief bijbehorend ministerie van holismerie.

Dit ministerie bestaat uit al die bestaande slimme en lucide adviesorganen, zodat wat zij zeggen verheven wordt van ‘vrijblijvend advies’ naar ‘verplichte bandbreedte’. Want, laten we wel wezen: met goede adviezen alleen plavei je enkel de weg naar de hel – als dat al mag binnen de bestaande stikstofcontouren.

Elk nieuw wetsvoorstel moet verplicht dit ministerie passeren. Past het voorstel binnen die bandbreedte die de adviseurs geven? Dan mag dit door richting uitvoering. En is het totale kletspraat? Dan moet je terug naar start, je ontvangt geen goedkeuring.

Zo vormt het ministerie van holismerie de Cerberus tussen enerzijds de sprookjeswereld van de electoraal aantrekkelijke Haagse beleidsvorming en door de markt slim bij elkaar gelobbyde initiatieven, en anderzijds de grotemensenrealiteit waar daadwerkelijk voelbare causaliteit bestaat tussen oorzaak en gevolg. Van een ‘rijksaanwijzing’ om te bouwen in Rijnenburg en plannen voor een windmolenpark nabij de dorpskern van Weesp tot de hyperambitieuze doelstellingen van de Omgevingswet en de plaatsing van een kerncentrale in Groningen: niemand krijgt er last van totdat het ministerie van holismerie de wet doorlaat richting de échte wereld.

“Een dictatuur!”, hoor ik u al roepen. “Als je van centrale aansturing houdt, moet je eens kijken hoe het is afgelopen met Noord-Korea en de Sovjet-Unie!“

Goed nieuws! Ik pleit níet voor een dictatuur. Want, let op: dit ministerie zegt níet hoe het moet. Het zorgt enkel voor een holistische blik op de zaken, door voor elk nieuw idee te toetsen of dit past in een sectoroverstijgend en integraal ideaalbeeld van Nederland – nu en in de toekomst.

Want dat willen we toch, sectorale schotten slechten en de zaken integraal benaderen, met oog voor de lange termijn? Dat hoeft nooit meer verkeerd te gaan – met dank aan het ministerie van holismerie.

Inge Janse sprak deze column uit tijden SKG Studio 2021, het online jaarcongres van de Stichting Kennis Gebiedsontwikkeling. 

PvdA - Henk Nijboer (Esther Dijkstra)

Podcastserie ‘Ruim Keuze’: Tweede Kamerleden vertellen over hun plannen voor ruimtelijke ordening

PvdA - Henk Nijboer (Esther Dijkstra)Woningnood en klimaattransitie zijn twee van de grote thema’s bij de komende verkiezingen. Voor de nieuwe podcastserie ‘Ruim Keuze’ van Gebiedsontwikkeling.nu sprak ik daarom met de woordvoerders ruimtelijke ordening van de 6 grootste partijen in de Tweede Kamer*. Stuk voor stuk vertellen ze over hun plannen voor Nederland én moeten ze kleur bekennen voor 5 dilemma’s. Hopelijk kunnen geïnteresseerden in deze onderwerpen daarmee op 17 maart een nóg beter geïnformeerde keuze maken.

De eerste podcast, met daarin Henk Nijboer van PvdA, is vandaag verschenen. Meer no-nonsense dan dit krijg je het niet. “Ik ben nooit tegen decentralisatie, mensen weten echt wel waar ze dingen willen hebben. Maar ik vind wel dat je nationaal moet zeggen: dit is een natuurgebied of we willen hier zoveel woningen bouwen. Nu is alles op z’n beloop gelaten. Elke gemeente of provincie doet het op de eigen manier en dat wordt een enorm rommelzooitje.”

Met dank aan Esther Dijkstra voor de supermooie illustraties en Jasper Monster voor de redactie en begeleidend schrijven!

*PvdA, SP, CDA, VVD, GroenLinks en D66, enkel de PVV wilde niet meedoen :'(

Rotterdams Milieucentrum - groene conferentie 2021

Pleidooi voor een Rotterdamse Boombond

Rotterdams Milieucentrum - groene conferentie 2021In mijn nieuwjaarscolumn 2021 voor het Rotterdams Milieucentrum pleit ik voor een Boombond: een boom voor iedere Rotterdam, van je wieg tot je graf. “Aan de vruchten kent men de boom, en dus kennen we hopelijk over een paar jaar aan de bomen ook de stad. Met dank aan de Boombond.”

De Rotterdamse Boombond

[tekst gaat verder onder de video; start column op 2.30]

Schoonheid. Schaduw. Vogels. Verkoeling. Koolstofconsumptie. Klimaatbeheersing. Waterbuffer. Windbreker.

Dat en meer. Dat bieden bomen!

Nogal wiedes dat er steeds meer initiatieven zijn om bomen te planten. Véél initiatieven. Plan Boom. Cool Down City. Meer Bomen Nu. Trees For All. Bovendien heeft de stad Rotterdam grote ambities voor het vergroenen van de buitenruimte.

Maar wie denkt door de bomen het Rotterdamse bos niet meer te zien, komt bedrogen uit. De benodigde grond voor bomen is heilig. We hebben die grond namelijk óók nodig voor parkeerplaatsen, zonnepanelen, bekabeling, windmolens, riolering, winkels, geothermie, fietspaden, waterreservoirs, uitlaatvelden, asfalt, kantoorkolossen en reclamemasten.

Oja, en dan willen we ook nog tienduizenden woningen bouwen.

In de grote rekensom die nodig is om dat alles een plek te geven, worden bomen snel uit de vergelijking weggestreept. Want wie heeft nú een boom nodig? Niemand. En dus komen bomen in de categorie die het stiefkind van elke gebiedsontwikkeling is: belangrijk, maar niet urgent – en dus ten dode opgeschreven.

Willen bomen een kans maken in de complexe algebra van de stedelijke ontwikkeling, dan moeten zij stoppen anoniem, onpersoonlijk en inwisselbaar te zijn. Bomen moeten er niet alleen vóór mensen zijn, maar ook ván mensen zijn.

Daarom pleit ik vandaag voor een gloednieuwe regeling in Rotterdam: de Boombond.

Dat zit zo.

Elke inwoner, van baby tot bejaarde, van ras-Rotterdammer tot exotische import, wordt na inschrijving in de stad automatisch de geestelijk vader of moeder van een boom.

Word je hier geboren of verhuis je de stad in, dan overhandigt de gemeente je het eigendomscertificaat voor de boom in kwestie, liefst binnen je eigen postcode. Je kunt vervolgens twee dingen doen: of tegen betaling de boom laten onderhouden (vergelijkbaar met de afvalstoffenheffing, inclusief kwijtschelding voor lagere inkomens), of dat zelf doen.

Om de Boombond zo sterk mogelijk te maken, mag je de eik, es of iep zelf een naam geven. Verder krijg je te horen op welke dag ie geplant is, zodat jij elk jaar op bijvoorbeeld 29 oktober, verkleed als eikel, de lieve zaailing een extra scheut pokon en een lekkere snoeibeurt kunt geven, plus dat je een lekkere kastanjetaart voor je buren bakt. Het is tenslotte een feestdag, nietwaar?

Administratief is de Woonbond simpel te realiseren. Zo beschikt Rotterdam over meer bomen dan inwoners dus de potentie is er. Rotterdam heeft bovendien een prachtig registratiesysteem waar al 150 duizend bomen in vermeld staan. Veld ‘eigenaar’ erbij, koppeling naar de gemeentelijke basisadministratie, en de mens-boom-relatie is een feit. En zijn er te weinig bomen? Dan kan de gemeente niet anders dan nieuwe bomen aanplanten.

Ja, ik weet het: tussen boom en daad staan wetten in de weg, en praktische bezwaren. Nóg meer kosten? Ach, lieve mensen. Wie een nieuwbouwwoning koopt, wordt zonder uitzondering gevraagd om een parkeerplaats à 30 duizend euro af te nemen, ook al heb je helemaal geen auto. Wat zijn dan een paar tientjes per jaar voor je hoogstpersoonlijke boom, van wiens voordelen jij verder helemaal gratis mag profiteren? En de bijbehorende bureaucratie? Sinds de toeslagenaffaire weten we dat de overheid als geen ander in staat is om complexe systemen op – en burgers af te tuigen, dus zo’n Boombond is slechts gekafka in de marge.

In ruil voor dat eigenaarschap verplicht de gemeente zich bovendien om jou te betrekken bij alle ontwikkelingen die jouw chlorofiele kind aangaan. Moet je boom verplaatst worden vanwege werkzaamheden? Gaat je boom minder zon ontvangen door een megalomaan naburig hoogbouwproject? Of – God verhoede! – is je boom overleden na een gruwelijk geweldsincident van bouwvakkers, projectontwikkelaars, onderhoudsvrije-achtertuinen-fetisjisten en andere natuurlijke vijanden van de boom? Dan komt de bomenrecherche je informeren (“Meneer Janse, we hebben slecht nieuws. Mogen we even binnenkomen om daar een boompje over op te zetten?”). Ook wordt er een item aan het leed gewijd in het vaste bomenblok van Opsporing Verzocht (“De politie is op zoek naar een witte man van middelbare leeftijd met een zwart-oranje kettingzaag en een uniform van de afdeling ‘Stadsontwikkeling gemeente Rotterdam’”) en krijgen delinquenten een levenslang verbod op de aankoop en het gebruik van hout en/of bladeren.

En niet alleen je leven wordt leuker met de Boombond; zelfs je dood gaat erop vooruit. Overlijd jij eerder dan je boom? Dan wordt deze voorzien wordt van een naamplaat van jou, de meest recente vader of moeder van de boom in kwestie, voordat ie naar zijn nieuwe baasje gaat. En gaat je boom eerder dood dan jij? Dan kun jij nog één keer profiteren van zijn vruchten: je zaagt er alvast planken van voor je doodskist, je hakt de boom in stukjes voor brandstof in het crematorium, of – voor de minder morbide eigenaren – je laat er een leuk wiegje van timmeren voor een toekomstige eigenaar van de nieuwe boom die jou wél overleeft.

Aan de vruchten kent men de boom, en dus kennen we hopelijk over een paar jaar aan de bomen ook de stad. Met dank aan de Boombond.