Categorie: Journalistiek

Radeloze bewoners, boze burgemeesters, maar ‘giftreinen’ denderen gewoon door

Goederenvervoer per spoor in Oisterwijk
Fotograaf: Rob Dammers (via Wikimedia)

“Er wordt hier veel meer vervoerd dan wat is toegestaan. En wij weten niet wat er in die treinen zit.”

De afgelopen maanden sprak ik tientallen mensen die iets doen met het vervoer van (gevaarlijke) goederen over het spoor. Die treinen rijden namelijk dwars door grote en kleine gemeenten, en zorgen zo voor veel overlast. Scheuren in woningen door trillingen, geluidspieken die te vergelijken zijn met cirkelzagen, jarenlange slaapproblemen, en de immer sluimerende angst voor een ramp met giftige en brandbare stoffen.

Niettemin willen de overheid en vervoerders juist meer vervoeren, ook omdat de Betuweroute (de enige route die géén overlast geeft) er een tijd uitligt en omdat de energietransitie vermoedelijk om veel extra vervoer van ammoniak vraagt. Bovendien, zeggen zij, is treinvervoer veilig én milieuvriendelijk. Dus waarom niet?

De een wil minder, de ander meer. De een is doodsbang en slapeloos, de ander dolenthousiast en vol vertrouwen. En iedereen heeft op z’n eigen manier gelijk.

Er is gelukkig één oplossing waar iedereen fan van is: buisleidingen, dus onder grond stoffen vervoeren. Plannen voor meer buizen zijn er ook te over. Experts gokken alleen dat het nog minimaal tien jaar duurt voordat de nieuwe aansluitingen ook echt aangelegd worden. En dus blijven de treinen vrolijk verder denderen.

ingejanse-explainer-ad-woningbouw-ps2023

Factcheckmarathon AD en Pointer: analyses, achtergrondverhalen en explainer-video’s

ingejanse-explainer-ad-woningbouw-ps2023Begin maart deed ik mee aan de factcheckmarathon van AD.nl, Pointer (KRO-NCRV) en Nieuwscheckers, goed voor zo’n 50 mini-onderzoeken naar uitspraken van politici rondom de Provinciale Statenverkiezing 2023. Na een periode van relatief weinig (onderzoeks)productie was het heerlijk om even heel veel te maken.

Ik schreef een groot achtergrondverhaal over politieke partijen die hun partijprogramma naar alle provincies kopiëren (met geweldig dataonderzoek van Thomas de Beus), en werkte mee met Pim van der Hulst aan zijn analyse van statenleden die niet herkiesbaar zijn (en leunde daarbij vrolijk op de kennis van Chris Aalberts en Harmen Binnema).

Dan de factchecks zelf: met Luwe Groot deed ik onderzoek naar woningbouw die volgens ChristenUnie onmogelijk wordt gemaakt door geluidsoverlast van Schiphol (correct!), met Thomas Mulder kwam ik erachter dat in Zuid-Holland boeren niet weggepest worden door woningbouwers (itt wat BBB BoerBurgerBeweging stelt), met Julia Bokdam concludeerde ik dat statushouders niet verantwoordelijk zijn voor wachtlijsten voor sociale woningen (dus nee, dat was niet het juiste antwoord van Annabel Nanninga voor JA21 – Het Juiste Antwoord), en met diezelfde Julia becijferde ik dat er meer sociale woningen naar statushouders gaan dan dat er gesloopt of verkocht worden (sorry, Socialistische Partij).

Maar de leukste, dat waren de twee explainer-video’s die ik presenteerde. De eerste gaat over waarom beloftes over het aantal te bouwen woningen op drijfzand zijn gebaseerd, de ander over waarom sommige verkiezingsprogramma’s zoveel op elkaar lijken. De goden zij geprezen en gedankt had ik net een publiek-spreken-cursus bij Margreet Spijker gehad.

Dat er maar weer snel verkiezingen mogen komen.

Veel fouten of onjuistheden in kiesprogramma’s: ‘Ze zijn er niet voor de kiezer, maar voor de kieswijzer’

Bij het doorspitten van alle partijprogramma’s voor de factcheckmarathon van #PS2023 kwam ik een opmerkelijke passage tegen: BoerBurgerBeweging Zeeland wil geen Betuweroute en twijfelt over de Lelylijn. Ehm. Huh?

Wat bleek: een wat enthousiaste medewerker had iets te naarstig onderdelen doorgekopieerd. Maar een statistische analyse van alle teksten (door de onvolprezen Thomas de Beus van KRO-NCRV) leerde vervolgens wel dat Jezus Leeft, AWP, DENK, Partij voor de Dieren, Forum voor Democratie en JA21 in alle provincies grofweg hetzelfde programma gebruiken.

Ik sprak vervolgens met enkele politieke onderzoekers en experts over de betekenis ervan. Is het dedain voor de kiezer en de provincie? Welnee, stelt bijvoorbeeld Simon Otjes. “Kiezers krijgen al heel weinig mee van debatten en flyers, laat staan dat ze programma’s lezen” en “Partijprogramma’s zijn er niet voor de kiezer, maar voor de kieswijzer”.

Het resultaat van de analyse en interviews, inclusief de meest opmerkelijke zaken die we in partijprogramma’s tegenkwamen, vind je in de link hieronder. Radio 1 besteedde er vervolgens ook aandacht aan, net als de Haagse Zaken-nieuwsbrief van NRC. En dan is er ook nog een toffe 1-minuut-uitlegvideo.

Alle artikelen van de factcheckmarathon (die we als AD.nl samen doen met Pointer (KRO-NCRV) en Nieuwscheckers van Universiteit Leiden) zelf vind je op www.ad.nl/factcheck.

sociale-woningbouw

‘Nep-sociale huurwoningen’ aan banden gelegd door nieuwe wet

sociale-woningbouw
Bron: A.Bakker

Noem het een doorgeslagen fascinatie, maar ik ben al een goed jaar bovenmatig geïnteresseerd in de rol van sociale woningen in Nederland. Voor mij is het een thermometer voor hoe goed we onze maatschappij op orde hebben. Vandaag verscheen een nieuw stuk daarover in/op AD.nl.

Aanleiding is de nieuwe conceptwet over wat precies de definitie is van een sociale woning. Dat wordt meer dan de kale huurprijs alleen, zodat sociaal ook écht sociaal is – en gemeenten niet meer creatief kunnen boekhouden.

Gaat dat de problemen daarmee oplossen, zowel in betaalbaarheid als beschikbaarheid? In een notendop: nee, het tekort verdwijnt er niet direct door, maar we weten hiermee wel beter hoeveel er eigenlijk van zijn – en dus hoeveel we er nog per gemeente bij moeten bouwen.

TU Delft 5Q / Five Quotes

Boekenpodcast TU Delft: onderzoeker Annemiek van Boeijen over ‘The Amazing Story of the Man Who Cycled from India to Europe for Love’

TU Delft 5Q / Five QuotesHet beste van twee werelden: podcasts én boeken! Voor de bibliotheek van de TU Delft mocht ik het format verzinnen en de pilot opnemen van een serie interviews waarin onderzoekers van deze universiteit vertellen over het boek dat hun denken het meeste heeft beïnvloed.

In de eerste editie spreek ik met Annemiek van Boeijen, universitair docent bij Industrieel Design en gespecialiseerd in design die rekening houdt met cultuur. Annemiek vertelt aan de hand van vijf citaten over hoe ‘The Amazing Story of the Man Who Cycled from India to Europe for Love’ van Per J. Andersson haar denken en doen heeft veranderd.

Liesbet van Zoonen en Walter Bokern - Gebiedsontwikkeling.nu

Podcast ‘Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden’ #5: data en gebiedsontwikkeling met Liesbet van Zoonen en Walter Bokern

Liesbet van Zoonen en Walter Bokern - Gebiedsontwikkeling.nuIn de laatste editie die ik maakte voor de interviewserie ‘Gebiedsontwikkeling voor alle leeftijden’ sprak ik met hoogleraar sociologie Liesbet van Zoonen (Erasmus) en chief information officer Walter Bokern (Springco) over de rol voor data bij gebiedsontwikkeling. Aangezien ik beiden hoog heb zitten, was het een feest om deze twee bij elkaar te brengen en te merken wat er vervolgens gebeurde. 

Walter kan namelijk als geen ander uitleggen wat er allemaal met data kan. “Best veel vraagstukken hebben een ruimtelijke component. Sociale crisis, wooncrisis, klimaatcrisis. Er is een grotere noodzaak dan ooit om integraal naar die vraagstukken te kijken. Volgens mij zijn data als geen ander in staat die zaken te verbinden.”

Liesbet fungeert daarentegen als mijn favoriete voice of reason over wat data allemaal juist níet kan. “Je hebt het idee dat je door de grote hoeveelheid gegevens de hele stad te pakken hebt. Maar je hebt met data maar een deel van de werkelijkheid te pakken, nooit alles. De file staat er wel, maar er gebeurt nog veel meer dat je niet ziet.”

Waterwegverhalen - podcast Inge Janse en Dore van Duivenbode voor Open Rotterdam

Podcast Waterwegverhalen #1: Het Noordereiland, een dorp in de stad

Waterwegverhalen - podcast Inge Janse en Dore van Duivenbode voor Open RotterdamEen nieuwe podcast! Samen met mijn favoriete audio-collega Dore van Duivenbode maak ik voor OPEN Rotterdam en 150 jaar Nieuwe Waterweg vijf wandelingen langs de Nieuwe Maas om de rivier en haar buren beter te leren kennen.

In de eerste aflevering ga ik op stap met Fadime Oğuz, bekend van lunchroom Fadi op het Noordereiland. Ze vertelt over haar angst voor het water, de liefde voor de Willemsbrug en waarom iedereen eerst bij haar langskomt voordat ze een huis op dit eiland in de stad betrekken.

De podcast beluister je hieronder. In de andere vier afleveringen doen we Hoek van Holland, Rozenburg, Schiedam en het eiland van Brienenoord aan. Tot daar!

 

Ik moest direct aan Fadi denken toen ik in mijn hoofd groef naar wie ik op het Noordereiland wilde uitnodigen. Fadi is namelijk dé plek waar iedereen op het Noordereiland naartoe gaat. Dat komt niet alleen door het heerlijke, veelal zelfgekookte eten dat ze serveert. Fadi is de innemendheid zelve. Nooit boos, nooit geïrriteerd, altijd met een immense glimlach en met een groot hart. Fadi kent daardoor niet alleen dagjesmensen die het eiland aandoen, maar ook een grote schare vaste gasten van de vele kantoren die het Noordereiland rijk is.

Maar Fadi is óók de vrouw die zelf altijd in Vreewijk is blijven wonen. “Werk en wonen moet je niet combineren, dan komt het te dichtbij”, legt zij tijdens de wandeling uit. Het is niet de enige ontboezeming die zij tijdens onze wandeling doet. Waarom komt iedereen die op het Noordereiland wil komen wonen eerst naar haar toe? Hoe overleeft zij De Nieuwe Maas terwijl ze bang is van water? Wat vindt ze van het steeds hoger wordende water dat over de kades klotst? Waarom vraagt de gemeente haar om met haar lunchroom naar centrum of het oude noorden te komen? En wordt het niet eens tijd dat we toegeven dat de Willemsbrug mooier is dan de Erasmusbrug?

We starten onze wandeling in Fadi’s, waar nog net voor vertrek haar man weggestuurd wordt.

Waterwegverhalen - route Noordereiland

Over de podcast Waterwegverhalen
In Waterwegverhalen gaan journalisten Dore van Duivenbode en Inge Janse op stap met Rotterdammers die verbonden zijn met het water van de Nieuwe Waterweg. Deze rivier verbindt al 150 jaar het gebied tussen Hoek van Holland en het Eiland van Brienenoord. Wat zijn de gevolgen van deze ‘snelweg’ die de stad doorkruist? En hoe is het om hieraan te wonen? Van ondernemers aan de kade tot arbeiders in de haven: loop en luister met ons mee in onze vijf-delige podcast-serie, en je zult de Nieuwe Waterweg nooit meer hetzelfde ervaren.

Waterwegverhalen is een podcast van OPEN Rotterdam en wordt mede mogelijk gemaakt door 150 Jaar Vooruit Nieuwe Waterweg, een reeks verhalen over leven langs en met de rivier. Meer afleveringen luisteren? Zoek dan in je favoriete podcastapp naar OPEN Rotterdam en abonneer je op dit kanaal.

Chemie Magazine - Marjan van Loon - Shell

Marjan van Loon, Shell Nederland: “Je kan mij een katalysator noemen”

Chemie Magazine - Marjan van Loon - ShellVoor Chemie Magazine, het magazine van de Vereniging van de Nederlandse Chemie, sprak ik met Marjan van Loon, directeur van Shell Nederland, over waarom zij zo graag in de chemie werkt, en wat zij geleerd heeft van haar carrière. “Beperk jezelf niet, doe geen deuren dicht die nog niemand van je vraagt om te sluiten, maar ga voor alle kansen die je krijgt.”

Lees verder

Inge Janse - SKG Jaarcongres 2022

“Maak eens een keuze die u pijn doet”

Inge Janse - SKG Jaarcongres 2022Uitvoeringskracht. Dat thema stond centraal tijdens het SKG Jaarcongres op 31 maart. Als adjunct-hoofdredacteur van Gebiedsontwikkeling.nu sloot ik de dag af met een gebed voor precies het omgekeerde: inleverkracht.

“Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten, En zit in ’t binnenst van mijn ziel ten troon.”

Als je een kans ziet om Willem Kloos te citeren, dan moet je dat doen. Gelukkig mocht ik een zaal vol gebiedsontwikkelaars toespreken over waarom ze ook niet té vol moeten zijn van hun eigen ideeën, en daar past die goeie ouwe Willem prima bij.

Bovendien kun je de jongen wel uit de bible belt halen, maar de bible belt niet uit de jongen – en dus sloot ik af met een gebed.

Inge Janse voordracht Column SKG Jaarcongres 2022

“Maak eens een keuze die u pijn doet”

Uitvoeringskracht. Dat klinkt stoer. Dingen doen! Meters maken! Handen uit de mouwen! Niet lullen maar poetsen! Of, vrij naar Daniel Koerhuis: uitvoeren, uitvoeren, uitvoeren!

En het lijkt nog nodig ook. Want: verzwaring elektriciteitsnet. Uitbreiding zoetwatervoorziening. Biodiversiteit vergroten. Windmolens en zonnepanelen intekenen. Klimaatresistentie inbouwen. Bedrijven een plek geven. Natuur uitbreiden. Sociale inclusiviteit realiseren. En, oh ja, een miljoen woningen.

Je zou het maar moeten uitvoeren.

Gelukkig zitten we daarvoor bij elkaar. Om aan te pakken! Groot denken! Moonshots afvuren!

Toch wil ik u allen op het hart drukken na afloop van dit congres niet op stel en sprong naar uw ontwikkelplaatsen te rennen en spades in de grond te steken. Want volgens mij is er naast uitvoeringskracht nog iets anders nodig, iets dat minimaal even belangrijk is.

Inleverkracht.

Met inleverkracht bedoel ik de kracht om niet alles te doen wat je zelf belangrijk vindt. Wie direct gaat uitvoeren, handelt bijna zonder uitzondering voor zichzelf. ‘Mij lijkt dit een goed idee’, ‘Ik zou hier wel willen wonen’, ‘Voor mij werkt dit’.

Ik heb slecht nieuws: u bent niet de maat der dingen. In 1894 dichtte Willem Kloos daarover: “Ik ben een God in ’t diepst van mijn gedachten, En zit in ’t binnenst van mijn ziel ten troon.”

Die zelfverklaarde goden, dat bent u. U, die zo goed bent in uitleglocaties intekenen. Snelwegen verbreden. Bedrijventerreinen transformeren. Met uw MKBA’s en MIRT’s en prognoses van ABF en het Economisch Instituut voor de Bouw. God op uw eigen troon, maar blind voor wat er buiten uw paleis gebeurt.

Dat maakbaarheidsideaal dat in onze liberale wereld leeft wordt schromelijk overschat

Grote woorden, ik weet het. Maar in de vijf jaar dat ik rondloop in dit vakgebied, hoor ik bijna dagelijks die opvatting bevestigd worden. Want het antwoord op de vraag waarom we wel weten wat we moeten doen, maar dat niet lukt, luidt altijd: sectoraal denken. Of, beter gezegd: individueel denken.

Bij inleverkracht moet ik onwillekeurig denken aan het zogeheten sereniteitsgebed van Reinhold Niebuhr, uit de eerste helft van de 20e eeuw, en dat vooral bekend is geworden door zijn adoptie door de Anonieme Alcoholisten.

God, geef mij de kalmte om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen, de moed om te veranderen wat ik kan veranderen, en de wijsheid om het verschil tussen beide te zien.

SKG Jaarcongres 2022 column door Inge Janse‘SKG Jaarcongres 2022 column door Inge Janse’ door Sander van Wettum (bron: gebiedsontwikkeling.nu)

Elke sessie van de AA wordt hiermee afgesloten. En terecht. Dat maakbaarheidsideaal dat in onze liberale wereld leeft wordt schromelijk overschat. Ja, op korte termijn werkt het prima. Maar de lange termijn? Slagen die je wint, oorlogen die je verliest.

Want die nieuwe Vinex-locatie neemt heel veel nieuwe vervoersbewegingen en heel weinig biodiversiteit met zich mee.

Want die verbrede snelweg gaat ten koste van de natuur, zowel op de plek van dat nieuwe asfalt als door de uitstoot van al die extra auto’s.

Want die nieuwe woningen in Binckhorst, MerweVierhaven en Hamerkwartier verdringen de bedrijven daar, en daarmee de circulaire ambities.

Ik pleit daarom voor inleverkracht. Het vereist namelijk ook kracht om een keuze te maken die u pijn doet. Gebiedsontwikkeling gaat om de uitvoering van een veel grotere puzzel, en in dat grotere geheel is het soms beter om uw kleine oplossing in te leveren.

Laat ik daarom afsluiten met het sereniteitsgebed, speciaal voor onze vakwereld:

God, geef mij de kalmte om te aanvaarden wat ik niet moet uitvoeren, de moed om uit te voeren wat ik wél moet uitvoeren, en de wijsheid om het verschil tussen beide te zien.

Cover: ‘Inge Janse voordracht Column SKG Jaarcongres 2022’ door Sander van Wettum (bron: gebiedsontwikkeling.nu)