Column politieke talkshow Draad: Een porseleinkast vol plannen

draad-202006-columnVoor de juni-editie van de Rotterdamse politieke talkshow Draad mocht ik een column voordragen. Ik koos ervoor om iets te vertellen over mijn droom dat lokale politieke partijen stoppen met proberen een wereld te redden die er niet meer is, en zich richten op de wereld die is en komt. “Plannen zijn ijdelheid, illusies dat de werkelijkheid rekening met je houdt. Maar de werkelijkheid geeft niets om jouw ideologie. De werkelijkheid is een blind monster dat door de porseleinkast van je plannen dendert.”

Een porseleinkast vol plannen

Lieve, lieve mede-crisis-deelnemers,

Hier zijn we dan: dinsdag 16 juni 2020, in het oog van de orkaan die om ons heen woedt, een orkaan die zich voedt met pandemische virussen, zwarte levens, mondiale klimaatverandering en maatschappelijke ongelijkheid. Ook in Rotterdam.

En wat doen wij, als maatschappij? Niet zo heel veel. Ja, we organiseren demonstraties en lanceren noodpakketten. Maar veel van ons hopen vooral dat alles weer wordt zoals het was. Dat veilige gevoel van weleer, toen de wereld nog overzichtelijk was, en onze plannen gewoon werkten.

Maar plannen werken niet. Want, in de woorden van John Cleese: Wil je God aan het lachen maken? Vertel Hem dan over je plannen.

Plannen zijn ijdelheid, illusies dat de werkelijkheid rekening met je houdt. Maar de werkelijkheid geeft niets om jouw ideologie. De werkelijkheid is een blind monster dat door de porseleinkast van je plannen dendert.

Moeten we daarom maar lethargisch toezien hoe onze levens door elkaar geschud worden als de rammelaar van een baby? Nee, dat ook niet. De oplossing begint volgens mij bij het toegeven dat doen wat we deden niet werkt. Veel, zo niet al onze plannen zijn namelijk bedoeld om een systeem in stand te houden uit een verloren tijd, zonder rekening te houden met een wereld die constant verandert.

Een korte blik op de plannen van de politieke partijen in Rotterdam voor de coronacrisis maakt duidelijk dat ook zij vooral willen doorgaan met wat ze al deden. Leefbaar Rotterdam: klimaatverandering ontkennen en Marokkaanse jongeren aanpakken. VVD: bouwen, bouwen, bouwen. PvdA: blijven zoeken naar een onderscheidend verhaal. SP: geld inzamelen voor Gaza. 50 Plus: vergeten we de ouderen niet? PVV: geen idee, maar ongetwijfeld iets met het behoud van Zwarte Piet en standbeelden. En het CDA: visieloos het middenpad bewandelen.

Sommige dingen veranderen nooit.

Maar hallo? Heeft dan geen enkele van deze partijen door dat er een groter verhaal nodig is? Dat al die micro-plannen enkel fungeren als moppentrommel voor God?

Er zijn ook uitzonderingen. Kleine lichtpunten. Bij de Christenunie-SGP ligt veel nadruk op het zoeken naar hoopvolle initiatieven, om te kijken wat wél werkt in een nieuwe tijd. Hetzelfde bij D66 en GroenLinks, die beide deze orkaan willen aangrijpen om overheidsinvesteringen en beleid te richten op de energietransitie. Maar ook voor deze drie geldt: het is het verhaal dat ze altijd al vertelden.

Lieve, lieve mede-crisis-deelnemers,

De goede luisteraar snapt dat dit alles een pleidooi is voor het hele transitiedenken, waar Jan Rotmans en Derk Loorbach van onderzoeksbureau Drift zo druk mee zijn. En hoewel dat domein jammer genoeg vervuild is geraakt door activisten en linkse fantasten, zit er in de basis een geweldige observatie: plannen zijn vaak niets meer dan middelen om een systeem te redden dat een anachronisme is, dat – als dat systeem nú voorgesteld wordt – geen bestaansrecht heeft. Kolencentrales voor energie, marktwerking in de zorg, bezuinigen op onderwijs, repressie in plaats van preventie. Het voelt voor mij allemaal als guillotines inzetten omdat er een cellentekort is.

Kunnen we daarom vanavond met elkaar afspreken dat we proberen het anders aan te pakken? Dat we snappen dat al onze plannen achterhaald zijn, verzonnen in een wereld die allang voorbij is, en gemaakt om een wereld in stand te houden waar we allang afscheid van hadden moeten nemen?

Ik weet het: da’s niet makkelijk, vooral omdat grote plannen langer duren dan de electorale vierjaarscyclus, en jouw partij er dus nog geen vruchten van kan plukken bij de volgende verkiezing.

Maar toch. Ik weet dat velen van jullie écht wel weten hoe het zit en op uitstekende nieuwe plannen broeden. Durf die grote verandering aan, juist om in deze tijd relevant te blijven.

Laat ons daarom elke dag om stipt 9 uur naar de Blaak fietsen, om aldaar – net voor we aan de slag gaan met deze stad – ons te laten doordringen van hoe wáár de tekst is die op de Willem de Kooning-academie staat: “I have to change to stay the same”.

Lieve, lieve mede-crisis-deelnemers,

Bedankt.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *