Auteur: Inge

Inge Janse (1981) is geboren en getogen in Nieuw-Lekkerland, studeerde Nederlands & taalwetenschap en woont in Delfshaven.

The concept of deadly danger and addiction-a skull and drugs on a black background

Web-apotheken lijken op ‘normale’ onlinewinkels, maar eenmaal bij het bestelproces begint het te schuren

The concept of deadly danger and addiction-a skull and drugs on a black background
Foto: Marco Verch @ Flickr

Oxycodon. Diazepam. Viagra. Middel X. Wat je ook zoekt buiten je huisarts om, alles is online te koop. Alleen: vaak krijg je niets geleverd, en blijf je slechts met een lading bittere pillen achter. Vandaag stond het verhaal op de voorpagina, inclusief tv-shoutout door Hart van Nederland.

Samen met onderzoekscollega Lies Jansen dook ik in de wondere wereld van online apotheken die zonder recept echt alles zeggen te leveren waarvoor je normaal door honderd hoepels moet springen bij je huisarts.

Maar uit gesprekken met gedupeerden bleek dat het vaak ordinaire oplichters zijn: zoveel mogelijk geld uit de zakken van de slachtoffers kloppen, en vervolgens van de aardbodem verdwijnen. Want ondanks iDeal-betalingen, track & trace-systemen en professionele websites, zitten achter die online apotheken gewoon anonieme mensjes hun frauduleus verkregen euro’s en bitcoins te tellen.

Waardevolle inzichten kwamen onder meer van de Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde, Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd, verslavingstherapeut Daan Zeeger Deenik en advocaat Melita van der Mersch, plus John van den Oetelaar voor de begeleiding.

bold cities- dag voor de raad - datawandeling

Wat heeft de gemeenteraad te zeggen over openbare dataverzameling? Datawandelen in Eindhoven tijdens de Dag voor de Raad

bold cities- dag voor de raad - datawandelingBegin oktober liep ik tijdens de Dag van de Raad met een groep Nederlandse gemeenteraadsleden door het immer florissante en inspirerende centrum van Eindhoven, op zoek naar plekken waar de oprukkende digitalisering, dataverzameling en deeleconomie opgeld doen.

We discussieerden over wat we daarvan vonden (lees: ik hintte op hoe malafide a: het kapitalisme en b: de overheidsdatahonger zijn, zij relativeerden), waarna we als betere mensen terugkwamen bij het stadhuis. Althans, dat hoop ik.

Maar serieus, het was heel leuk om anderhalf uur in groepsverband te praten over wat digitalisering van de publieke ruimte betekent, hoe groot de verschillen tussen gemeenten zijn, en wat digitale zaken zijn waar je als raad kritisch op kunt zijn, ook al begrijp je niet tot in de finesse hoe de techniek zelf werkt.

Met grote dank aan Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities voor de uitnodiging en Sarah van der Zeijden voor het uitzetten van de route. En (zoals dat nu eenmaal gaat met hoogleraren) Bram Klievink voor het stellen van de beste vraag: hoe zorgen we ervoor dat we kritisch blijven op welke groepen er juist vergeten worden in deze discussie? (lees: hoe niet alleen mensen zoals jij en ik hiervan profiteren, maar juist ook mensen die helemaal geen tijd of zin hebben om zich hierin te verdiepen)

Peperduur asielschip voor 110.000 euro per dag: ‘Waar zijn we nou mee bezig?’

Cruiseschip Silja Europa
Fotograaf: Pjotr Mahhonin (via Wikimedia)

Bucketlist check: Geert Wilders die mijn onderzoeksverhaal gebruikt voor eigen gewin. Als je me kent, dan weet je dat ik een posterboy ben voor radicaal rechts, dus dit is goud.

Het is alleen jammer dat Wilders wel erg selectief uit de tekst citeert en interpreteert. Ja, de opvang van vluchtelingen op schepen is een kostbare hobby. Maar dat is het vooral omdat we er als samenleving niet voor durven of willen kiezen om meer te investeren in permanente opvanglocaties, zoals AZC’s. En die cruiseschepen luxe? Ik ben er geweest, en nee, alles van luxe is eruit gehaald of afgesloten. Meest tragische beeld: een jongen van drie, vier die op een godvergeten en hermetisch omhekte betonnen kade in de haven van Amsterdam aan de hand van zijn vader leert fietsen. Als dat luxe is, dan ben ik benieuwd naar Wilders’ definitie van armoede.

Omdat de komende dagen de spreidingswet wordt behandeld, publiceren Cyril Rosman en ik vandaag dit onderzoeksverhaal in het Algemeen Dagblad over de peperdure opvang van vluchtelingen op het water. Cruiseschepen die meer dan een ton per dag kosten, huurcontracten tussen overheid en traders die binnenskamers blijven en vol kostbare extra’s zitten, gemeenten die uit angst voor de burger blijven kiezen voor de duurste weg van de minste weerstand, en vluchtelingen waar te pas en te onpas mee gesleept wordt.

Lees hier het hele artikel

influencer-marketing

Influencers lokken jongeren in de armen van oplichters: ‘Duizenden euro’s kwijt’

influencer-marketing
Bron afbeelding: Microbizmag.co.uk

“Ik heb vandaag weer matchfixing gespeeld, het was een groot risico, maar we hebben goed winst gemaakt.” Dat staat vandaag als nieuws op de voorpagina van het AD en groot uitgemeten in de bijlage.

Begin juli stuitten onderzoekscollega Lies Jansen en ik op discutabele groepen op Telegram waarin zelfverklaarde matchfixers uit Nederland tegen betaling sportuitslagen verkopen aan jongeren die snel geld willen verdienen.

Zou het echt, vroegen we ons af? Is het zo makkelijk om aan informatie over matchfixing te komen? (en, ergens achterin ons hoofd: kunnen ook wij makkelijk rijk worden?)

Wat het nog gekker maakte, was dat er tientallen influencers positief over waren. Goed, het zijn in de regel geen hoogleraren die toevallig in Ex on the Beach beland zijn geraakt, maar tezamen waren zij wel goed voor ruim een miljoen volgers.

Na veel gesprekken met gedupeerden (die zonder uitzondering via die influencers aan het gokken waren geraakt in deze groepen), OM, advocaten, financieel rechercheurs en andere experts wisten we het zeker: het is allemaal ordinaire oplichting.

De gesprekken daarna met influencers waren enerzijds geruststellend en anderzijds vervreemdend. Geruststellend, want we dachten eerst dat zij ook in het complot zaten, maar uit niets bleek dat zij van iets wisten van de oplichting. ‘Gewoon, reclame maken voor een gokgroep, prima toch?’ Vervreemdend, omdat zij zonder enige regel of wet mogen zeggen (en liegen) wat ze willen, zonder dat ze überhaupt duidelijk hoeven te maken dat het een promotie betreft. Het is te hopen dat er snel wetgeving komt om die vrijheid aan banden te leggen.

En de oplichters zelf? Nadat we ze benaderden, werden met horten en stoten de grootste groepen gesloten, en vertrokken de eigenaars ervan met de digitale Noorderzon. Ongetwijfeld proberen ze het weer met nieuwe groepen, maar we hopen in ieder geval dat er voor de potentiële deelnemers nu onomstotelijk vaststaat dat het niet werkt.

(en na heel dit verhaal: het is vooral een heel leuk verhaal om te lezen, denken we, met even hilarische als ontnuchterende citaten van wannabe matchfixers, opportunistische influencers en naïeve geldzoekers)

wietkwekerij

Wietkwekers hebben vrij spel, niemand durft te klikken: ‘Het is dweilen met de kraan open’

wietkwekerij
Bron: Cannabis Tours

De voorpagina, een groot verhaal voorin de krant, een prachtige online productie, een toffe explainer-video én een data-verhaal per gemeente. Het AD gaf vandaag veel aandacht voor het onderzoekswerk van Cyrine Beune en mij naar wietkwekerijen in Nederland. En dat is heel cool.

Aanleiding was een tip van een netbeheerder. Kijk eens naar hoeveel wietkwekerijen er opgerold worden na elektriciteitsdiefstal, zei die, dan zie je dat het steeds minder wordt, terwijl er vermoedelijk níet minder gekweekt wordt.

We verzamelden deze cijfers van alle netbeheerders, en doken daarna het diepe konijnenhol in van het waarom. We spraken de politiekorpsen en gemeenten waar de daling het steilst was, hoorden een kritische vakbond, kregen tekst en uitleg van wetenschappers, en werden de geheimen van zo’n kweker ingefluisterd.

Grappig genoeg ging ik dit onderwerp redelijk blanco in. Maar na die tientallen gesprekken met betrokkenen uit alle hoeken en gaten, denk ook ik dat legalisatie van wietkweek (onder de juiste voorwaarden, logischerwijs) een serieus goed idee is (en dat de huidige situatie sowieso absurd is).

boldcities-Reijer en Evaline

Presentatie Centre for Bold Cities: wie spreekt de slimme stad tegen?

boldcities-Reijer en EvalineSoms, heel soms, werkt iets gewoon heel goed. Zoals de bijeenkomst van het Leiden-Delft-Erasmus Centre for BOLD Cities eind juni, waar ik de gesprekken aan elkaar mocht praten over hoe je de slimme stad van de broodnodige tegenspraak voorziet.

Er werden harde noten gekraakt (kom op politiek, vooral op lokaal niveau, neem dit eens serieus), absurd slimme dingen gezegd*, gemeenschappelijke doelen gevonden (mooiste: in elke slimme technologie moet de mogelijkheid tot tegenspraak ingebouwd worden, shoutout Kars Alfrink), en er kon ook nog gelachen worden.

Dus het was een feest om te doen. Oneindige props voor Esther Eumann en Merlina Slotboom voor de organisatie, Jiska Engelbert en Liesbet van Zoonen voor hun vraag dit te doen, en Abdullah Uysal, die onvoorbereid de show stal.

De hele terugblik lees je terug op bij het Centre for Bold Cities, het bijbehorende whitepaper vol toffe interviews vind je hier (lees vooral dat interview met Wilco Berenschot, het blijft mijn favoriete politie-anarchist). De prachtige foto’s zijn van Tiffany Konings.

23-06-22_BOLDCITIES_TIFFANYKONINGS_135_LR*Die slimme mensen zijn Evaline Schot, Eefje Cuppen, Kars Alfrink, Reijer Passchier, Sjir Hanssen, Jiska Engelbert, Liesbet van Zoonen, plus de borreleditie met Peter van Waart en Iskander Smit.

Radeloze bewoners, boze burgemeesters, maar ‘giftreinen’ denderen gewoon door

Goederenvervoer per spoor in Oisterwijk
Fotograaf: Rob Dammers (via Wikimedia)

“Er wordt hier veel meer vervoerd dan wat is toegestaan. En wij weten niet wat er in die treinen zit.”

De afgelopen maanden sprak ik tientallen mensen die iets doen met het vervoer van (gevaarlijke) goederen over het spoor. Die treinen rijden namelijk dwars door grote en kleine gemeenten, en zorgen zo voor veel overlast. Scheuren in woningen door trillingen, geluidspieken die te vergelijken zijn met cirkelzagen, jarenlange slaapproblemen, en de immer sluimerende angst voor een ramp met giftige en brandbare stoffen.

Niettemin willen de overheid en vervoerders juist meer vervoeren, ook omdat de Betuweroute (de enige route die géén overlast geeft) er een tijd uitligt en omdat de energietransitie vermoedelijk om veel extra vervoer van ammoniak vraagt. Bovendien, zeggen zij, is treinvervoer veilig én milieuvriendelijk. Dus waarom niet?

De een wil minder, de ander meer. De een is doodsbang en slapeloos, de ander dolenthousiast en vol vertrouwen. En iedereen heeft op z’n eigen manier gelijk.

Er is gelukkig één oplossing waar iedereen fan van is: buisleidingen, dus onder grond stoffen vervoeren. Plannen voor meer buizen zijn er ook te over. Experts gokken alleen dat het nog minimaal tien jaar duurt voordat de nieuwe aansluitingen ook echt aangelegd worden. En dus blijven de treinen vrolijk verder denderen.

ingejanse-explainer-ad-woningbouw-ps2023

Factcheckmarathon AD en Pointer: analyses, achtergrondverhalen en explainer-video’s

ingejanse-explainer-ad-woningbouw-ps2023Begin maart deed ik mee aan de factcheckmarathon van AD.nl, Pointer (KRO-NCRV) en Nieuwscheckers, goed voor zo’n 50 mini-onderzoeken naar uitspraken van politici rondom de Provinciale Statenverkiezing 2023. Na een periode van relatief weinig (onderzoeks)productie was het heerlijk om even heel veel te maken.

Ik schreef een groot achtergrondverhaal over politieke partijen die hun partijprogramma naar alle provincies kopiëren (met geweldig dataonderzoek van Thomas de Beus), en werkte mee met Pim van der Hulst aan zijn analyse van statenleden die niet herkiesbaar zijn (en leunde daarbij vrolijk op de kennis van Chris Aalberts en Harmen Binnema).

Dan de factchecks zelf: met Luwe Groot deed ik onderzoek naar woningbouw die volgens ChristenUnie onmogelijk wordt gemaakt door geluidsoverlast van Schiphol (correct!), met Thomas Mulder kwam ik erachter dat in Zuid-Holland boeren niet weggepest worden door woningbouwers (itt wat BBB BoerBurgerBeweging stelt), met Julia Bokdam concludeerde ik dat statushouders niet verantwoordelijk zijn voor wachtlijsten voor sociale woningen (dus nee, dat was niet het juiste antwoord van Annabel Nanninga voor JA21 – Het Juiste Antwoord), en met diezelfde Julia becijferde ik dat er meer sociale woningen naar statushouders gaan dan dat er gesloopt of verkocht worden (sorry, Socialistische Partij).

Maar de leukste, dat waren de twee explainer-video’s die ik presenteerde. De eerste gaat over waarom beloftes over het aantal te bouwen woningen op drijfzand zijn gebaseerd, de ander over waarom sommige verkiezingsprogramma’s zoveel op elkaar lijken. De goden zij geprezen en gedankt had ik net een publiek-spreken-cursus bij Margreet Spijker gehad.

Dat er maar weer snel verkiezingen mogen komen.

Veel fouten of onjuistheden in kiesprogramma’s: ‘Ze zijn er niet voor de kiezer, maar voor de kieswijzer’

Bij het doorspitten van alle partijprogramma’s voor de factcheckmarathon van #PS2023 kwam ik een opmerkelijke passage tegen: BoerBurgerBeweging Zeeland wil geen Betuweroute en twijfelt over de Lelylijn. Ehm. Huh?

Wat bleek: een wat enthousiaste medewerker had iets te naarstig onderdelen doorgekopieerd. Maar een statistische analyse van alle teksten (door de onvolprezen Thomas de Beus van KRO-NCRV) leerde vervolgens wel dat Jezus Leeft, AWP, DENK, Partij voor de Dieren, Forum voor Democratie en JA21 in alle provincies grofweg hetzelfde programma gebruiken.

Ik sprak vervolgens met enkele politieke onderzoekers en experts over de betekenis ervan. Is het dedain voor de kiezer en de provincie? Welnee, stelt bijvoorbeeld Simon Otjes. “Kiezers krijgen al heel weinig mee van debatten en flyers, laat staan dat ze programma’s lezen” en “Partijprogramma’s zijn er niet voor de kiezer, maar voor de kieswijzer”.

Het resultaat van de analyse en interviews, inclusief de meest opmerkelijke zaken die we in partijprogramma’s tegenkwamen, vind je in de link hieronder. Radio 1 besteedde er vervolgens ook aandacht aan, net als de Haagse Zaken-nieuwsbrief van NRC. En dan is er ook nog een toffe 1-minuut-uitlegvideo.

Alle artikelen van de factcheckmarathon (die we als AD.nl samen doen met Pointer (KRO-NCRV) en Nieuwscheckers van Universiteit Leiden) zelf vind je op www.ad.nl/factcheck.