Een nieuw concept: de adaptieve, constructieve, transmediale en verstripte podcast

spoedcursus-verduurzaming-headerVoor Vrij Nederland maakte ik de podcastserie ‘Spoedcursus Verduurzaming’, als onderdeel van het project ‘Dus Wat Gaan Wij Doen?’ Het werd meer dan alleen een podcast, er kwamen ook een strip en quiz bij kijken. Samen met projectleider Ties Joosten keek ik voor De Nieuwe Reporter terug op de productie – en wat wij daarvan leerden.

Een nieuw concept: de adaptieve, constructieve, transmediale en verstripte podcast

Hoe maak je van een podcast méér dan alleen ‘een podcast over duurzaamheid’? Dat was de vraag die we voor Dus Wat Gaan Wij Doen? wilden beantwoorden – en het doel dat we wilden realiseren. Aan podcasts namelijk geen gebrek, en aan informatie over hoe je je leven kunt verduurzamen ook niet.

We ontwikkelden daarom een concept dat door een combinatie van 3 onderdelen iets toevoegt aan wat er allemaal al is. Graag leggen we uit wat die onderdelen behelzen en waarom die volgens ons meerwaarde bieden voor podcasts.

1. Constructief

Veel podcasts bestaan, zeer gechargeerd gezegd, uit wat witte jongens rondom een batterij microfoons die in een uur tijd wat onderwerpen doornemen. Dat kan en dat is prima, want vaak werkt dat uitstekend.

Voor het doel ‘verduurzamen van je leven’ leek die opzet ons alleen te vrijblijvend. We kozen daarom voor een heel duidelijk handelingsperspectief. We bepaalden wat het begin- en eindpunt van de serie is (het beginpunt: apathie over wat je kunt doen tegen klimaatverandering; het eindpunt: enthousiasme over wat je allemaal doet aan klimaatverandering), knipten dat op in 7 stappen die elkaar opvolgen, namen een ijkpersoon, en bepaalden voor elke stap het begin- en eindpunt voor deze ijkpersoon (bijvoorbeeld: aan het einde van deze aflevering weet onze ijkpersoon hoe hij zijn werk kan inzetten voor een verduurzaming van de wereld).

Zo heeft de serie een heel duidelijk doel en een concreet handelingsperspectief, zowel als geheel als per individuele aflevering.

2. Luisteraaradaptief

De totale podcastserie duurt een kleine 3 uur. Maar wat als je allang voorbij de apathie bent en alleen wilt weten hoe je met tegenstanders coalities smeedt? Natuurlijk kun je per podcast de omschrijving lezen.

Wij kozen voor een aanpak met een lagere drempel en een hogere fun-factor: een quiz. Via de landingspagina voor de Spoedcursus Verduurzaming kun je namelijk een aantal vragen beantwoorden. Op basis van je antwoorden kom je precies uit bij de podcast die aansluit bij de huidige fase van je duurzame leven, zodat je direct instapt op het punt waarmee je verder kunt.

3. Transmediaal

Steeds meer dringt in de mediawereld het besef door dat niet iedere media-uiting geschikt is voor iedere mediaconsument. Neem podcasts. Als je de hype moet geloven, luistert iederéén ze. Maar podcastmakers weten dat dat onzin is: slechts een klein deel van Nederland heeft de tijd, zin en technische interesse om een podcastserie te consumeren.

Daarom is dit podcastproject, zoals de hele campagne Dus Wat Gaan Wij Doen?, transmediaal opgezet. In lekentaal: we stellen overal dezelfde journalistieke uitgangspunten centraal, en gebruiken voor de invulling van het verhaal de kracht die afzonderlijke media hebben.

Een podcast neemt idealiter de tijd, zodat je als luisteraar onder de huid van de personages kan kruipen, je jezelf ermee vereenzelvigt en hen echt leert kennen. Omdat niet iedereen hier de tijd voor heeft, kozen we daarnaast voor een medium dat hier de perfecte tegenhanger van is: de strip! (In alle eerlijkheid: onze liefde voor graphic novels als Watchmen en V For Vendetta speelde ook een rol.)

Strips bieden minder ruimte voor verdieping maar komen juist snel tot de essentie. Personages worden een sjabloon, woorden worden beeld. Hierdoor kan een strip veel eenvoudiger en sneller geconsumeerd worden dan een podcast.

Na een (zeer vruchtbare!) oproep op LinkedIn kozen we uit de tientallen inzendingen voor Mei-Li Nieuwland, die eerder al prachtige stripvertalingen van journalistieke verhalen maakte. Zij kreeg ruwe edits van de podcasts en vertaalde die naar een strip met hetzelfde doel als de podcast: de ontvanger meenemen van punt a naar punt b. Dat pakte geweldig uit.

Niet alleen zijn de podcasts nu veel meer dan enkel een geluidsgolf in een Soundcloud-speler, ook kunnen luisteraars heel makkelijk een beeld vormen bij de stemmen die ze horen. Bovendien oogt de totaalproductie stukken aantrekkelijker.

Conclusie

Het moet gezegd worden: zo’n productie heeft wel wat voeten in de aarde. Het concept voor de podcast verzinnen, de redactie voor inhoud en gasten, voorgesprekken, de interviews, plus de montage, dat alleen al kost ruim boven de 100 uur.

Daarnaast is ook de vertaling naar de strips een operatie die enkele tientallen uren kost en (en dat is absoluut nog belangrijker) een zeer capabele, intelligente en creatieve tekenaar vereist.

En dan is er nog het vraagstuk van ontsluiting, want én de podcasts, én de strips, én de quiz én de bijbehorende uitleg op een logische en fijne manier presenteren: het vraagt nogal wat.

Gelukkig mochten en konden we samenwerken met redacteur Anouk Burgman, striptekenaar Mei-Li Nieuwland en de redactie van Vrij Nederland om al deze wetten en praktische bezwaren te slechten. We zijn dan ook heel erg trots op het resultaat.

Rest de vraag: was het het allemaal waard? Qua arbeidsvreugde in ieder geval wel. We zijn hier als team maanden zeer enthousiast mee bezig geweest, zowel vanwege het concept als de uitkomst daarvan. We zijn daarom erg benieuwd naar jouw mening hierover. Zou dit vaker mogen gebeuren? Of is dit overkill? We horen het graag!

Wat is Dus Wat Gaan Wij Doen?

Dus Wat Gaan Wij Doen? (DWGWD) is een samenwerking van Vrij Nederland, Brandpunt+, Blue City, Make The World Great Again Festival, Impact Express, CollAction, de gemeente Rotterdam en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

DWGWD is de eerste transmediale journalistieke campagne van Nederland. Centraal staat telkens de gedachte: oké, het klimaat verandert, maar wat kan je daar nou aan doen? Het doel is om antwoorden met een hoogwaardig handelingsperspectief te bieden: niet een kwartier korter douchen of een gehaktbal minder eten, maar manieren om je rol als ouder, burger, consument en professional anders in te richten en zo maximale impact te behalen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *