Freelance journalist voor Erasmus Magazine

Erasmus Magazine
Erasmus Magazine

Erasmus Magazine (EM) is het onafhankelijke opinie- en informatieblad van de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor dit magazine schrijf ik interviews en achtergrondverhalen.

Eén van de series waarvoor ik regelmatig schrijf, is De Kwestie. Hierin wordt een onderzoeker van de Erasmus gekoppeld aan een actuele kwestie. Zo sprak ik Kellie Liket, die geen voorstander is van de Ice Bucket Challenge om geld op te halen voor onderzoek naar de spierziekte ALS. “Zoek liever een groot probleem met een relatief goedkope oplossing die bewezen effectief is.” Het volledige artikel kun je hieronder teruglezen of bekijken op de website van de Erasmus.

  • Neem contact op voor meer informatie over wat ik als journalist kan betekenen

De kwestie: Heeft zo’n Ice Bucket Challenge wel zin?

Kellie Liket
Kellie Liket

Zelfs onze rector en collegevoorzitter kregen onlangs een emmer ijswater over zich heen, bedoeld om geld te helpen inzamelen voor de strijd tegen de zenuwziekte ALS. Maar kunnen we ons geld niet beter aan andere goede doelen geven? Kellie Liket, onderzoeker naar de effectiviteit van donaties, vindt van wel. “Zoek liever een groot probleem met een relatief goedkope oplossing die bewezen effectief is.”

Terwijl wereldwijd duizenden en duizenden mensen zich onderdompelen in ijswater en geld doneren om het onderzoek naar ALS mogelijk te maken, uit u in diverse media kritiek hierop. Waarom?
“Omdat deze hypes mensen, vanwege sociale druk en reputatie, aanzetten om giften te doen zonder dat zij nadenken over het nut. Het zou mooier zijn als mensen voor zo min mogelijk geld zo veel mogelijk het verschil willen maken. Een hype als de Ice Bucket Challenge stuurt je daar juist van weg. Je gaat voor de uitdaging, niet voor het doel. Hoeveel van die mensen zouden voor ALS als goed doel kiezen wanneer deze hype er niet aan verbonden was? Dat onbewuste geven vind ik zorgwekkend.”

Dat klinkt niet heel aardig richting al die mensen die zo hun best doen. Bent u populair op verjaardagen?(lacht) “Nee, ik maak mezelf niet populair. Mensen maken zich heel boos om wat ik zeg. Ik krijg zelfs hatemail.”

Wat veroorzaakt die woede? 
“Ik beroof mensen van het geluk dat zij met hun donatie gekocht hebben. Er zijn namelijk twee groepen gevers. De grootste groep bestaat uit warm glow-gevers: zij die een goed gevoel krijgen van geven. De kleinere groep bevat altruïstische gevers. Als ik kritiek geef op de eerste groep, dan haal ik bij hen de voor 100 euro gekochte warme ALS-gloed weg. En hoe warmer die gloed is, des te meer pijn doet mijn kritiek, want een warm glow-gever wil niets horen over het nut van het goede doel. Hij wil niet bezig zijn met de last van de wereld, want dat haalt het goede gevoel alleen maar weg. De altruïstische gever reageert heel anders; die ziet mijn kritiek vooral als een aansporing om volgende keer een beter doel uit te kiezen.”

Is dat een dilemma voor u? U neemt doelbewust een stuk wereldvreugde weg.

“Ik denk meer in termen van een kosten-batenstructuur. De kosten zijn dat de toch al niet zo nobele gevers zich minder nobel voelen. De baten zijn dat een aantal gevers hun geld misschien voortaan gaan inzetten voor goede doelen die voor het minste geld de meeste mensen helpen. Doen zij dat, dan leidt dat tot heel veel gelukkige levens. Ook hoop ik dat beleidsmakers en filantropen aangestoken worden door mijn logica. Als zij zouden geven op basis van de impact van hun gift, dan zou dat zorgen voor een enorme toename van het geluk op de wereld! Ik hoop dat ik over vijftig jaar ook geld doneer aan ALS, want dat zou betekenen dat dan alle grotere problemen de wereld al uit zijn.”

Maar het kan toch zo zijn dat de Ice Bucket-donaties bovenop bestaande donaties plaatsvinden? Gun ALS ook wat centjes!
“Dat is erg onwaarschijnlijk. De helft van de Nederlanders geeft maar zo’n 45 euro per jaar aan goede doelen; vooral jonge mensen geven weinig. Als die mensen met de Ice Bucket Challenge honderd euro doneren, lijkt het me erg onwaarschijnlijk dat zij daarna ook nog eens die 45 euro aan gaan doneren. Het komt vaak voor  dat als je mensen vraagt te geven, het ‘ik heb al gegeven’-excuus te horen krijgt. En dat hebben ze nu, want ze hebben al honderd euro aan ALS gedoneerd – sowieso al het dubbele van wat ze normaal geven!”

Betekent de Ice Bucket Challenge dat we in de toekomst altijd een hype nodig hebben om geld te doneren?
“Nee, dat denk ik niet. Al blijven sociale druk en het creëren van een norm essentieel voor het geefgedrag van mensen. Dat is altijd al zo geweest. De Facebook-hype van nu heeft veel weg van hoe we vroeger in de kerk gaven. Toen doneerden we omdat het mandje rondging en de buurvrouw naast je óók gaf. Het toneel is nu alleen niet meer de kerk maar de social media.”

Stel, ik heb meegedaan aan de Ice Bucket Challenge. Hoe kan ik het voortaan beter doen?
(lachend) “Word een altruïstisch gever! Maar voel je niet aangevallen door mijn kritiek op je warm glow. Vermoedelijk wist je zelf niet eens dat je zo in elkaar zit. Wil je het voortaan beter en bewuster doen, zoek dan een groot probleem met een relatief goedkope oplossing die bewezen effectief is. Dan kom je al heel snel uit op bijvoorbeeld de bestrijding van malaria, het ontwormen van kinderen en het bestrijden van verwaarloosde tropische ziekten als diarree en dengue-koorts. Voor deze ziektes, waar jaarlijks miljoenen mensen aan sterven, vooral kinderen, bestaan simpele, kosteneffectieve oplossingen. Ga dáár je geld aan uitgeven. Probeer bovendien de rest van je leven tussen de 1 en 10 procent van je inkomen aan dit soort goede doelen te geven. Als je eenmaal modaal gaat verdienen, praat je over drie tot dertig levens die je tijdens je eigen leven kunt redden. Dat klinkt misschien verplichtend, maar het is ook machtig makend. Een paar procent van je inkomen, dat voel je amper. Ondertussen geeft het jou de macht om daadwerkelijk iets te doen: je redt de levens van andere mensen! Als altruïstische gever ontvang je dan een – terechte – warm glow als bonus.”

En studenten? Die hebben maar weinig geld. Hoe kunnen zij het verschil maken?
“Vraag je af wat je kunt missen, als percentage van wat je nu hebt. Beloof daarna aan jezelf om dat percentage je leven lang aan de meest effectieve goede doelen te geven. Na je afstuderen ga je namelijk steeds meer verdienen. Maak die belofte via een afspraak met je vrienden of via GivingWhatWeCan.org. Deze organisatie helpt je ook bij het kiezen van de beste doelen. Voel jezelf dus niet machteloos als student; je bent ontzettend machtig, want je hebt nog een heel werkzaam leven voor je.”

Waar geeft u zelf aan?
“Ik ben het type gever dat het evangeliseren van het goed geven steunt. Ik geef daarom aan Giving What We Can, want deze organisatie zorgt ervoor dat meer mensen donor worden.  Na lange discussies met  Giving What We Can, concludeerde ik dat dit de meest effectieve manier is om mijn geld in te zetten.”

Hoeveel doneert u eigenlijk?
“Ik ben overtuigd altruïstische gever die het altijd te weinig vindt: waarom 10 procent en niet 20 procent van je inkomen? Ik geef op jaarbasis 10 procent van ons inkomen aan goede doelen; mijn man en ik discussiëren of dat naar 15 of 20 procent kan. Het liefst zou ik een grens trekken: dit is hoeveel we nodig hebben om een goed leven te hebben, en alles daarboven gaat weg.”

En uw man kijkt af en toe met een half oog naar een Audi A8, maar dan zegt u: nee, nee.
(lachend) “Ja, misschien dat hij die koopt met zijn tweede vrouw, maar in mijn huishouden gaat dat zeker niet gebeuren!”

Kellie Liket (1984) is opgegroeid in Brabant en maakt zich al sinds haar prille jeugd druk over de ongelijkheid in de wereld. Na het University College in Utrecht ging ze naar de London School of Economics waar zij ontwikkelingseconomie studeerde. Ze leerde daar onder meer dat grote macrovragen (zoals waarom er armoede is) niet te beantwoorden zijn. In het voorjaar van 2014 promoveerde zij op het proefschrift ‘Why Doing Good is not Good Enough’. Sindsdien is zij docent en onderzoeker bij de Erasmus School of Economics.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *